اولین علائم بارداری؛ از نشانه‌های اولیه تا تغییرات مهم در بدن!

وقتی صحبت از علائم بارداری می‌شود، اولین چیزی که به ذهن بیشتر بیشتر خانم‌ها می‌رسد، یک بیبی‌چک مثبت یا شاید تغییرات ظاهری مثل بزرگ‌شدن شکم باشد؛ اما واقعیت این است که پیش‌از اینکه شکم به‌وضوح تغییر کند، بدن نشانه‌های ریز و درشتی می‌فرستد تا فرد را از وقوع یک اتفاق هیجان‌انگیز مطلع کند؛ از خستگی ناگهانی گرفته تا حساسیت‌ شدید سینه‌ها، همگی می‌توانند بخشی از علائم اولیه بارداری باشند.

این علائم در برخی خانم‌ها خیلی زود ظاهر می‌شوند و در برخی دیگر، ممکن است تا هفته‌ها هیچ نشانه‌ای احساس نشود. یکی از دلایل تنوع علائم این است که در هر بارداری، هورمون‌ها و واکنش بدن می‌توانند متفاوت عمل کند. در ادامه، ضمن بررسی نشانه‌های ابتدایی حاملگی، نگاهی هم به علائم ماه اول بارداری و تفاوت آن‌ها با عادت ماهانه می‌اندازیم.  با ما همراه باشید.

علائم اولیه بارداری چیست؟

اولین علائم بارداری ممکن است حتی پیش‌از تأخیر در قاعدگی ظاهر شوند؛ اما همیشه هم واضح و قطعی نیستند. در بعضی بانوان، تغییرات هورمونی به‌سرعت خودش را نشان می‌دهد. در ادامه با رایج‌ترین نشانه‌ها و علائم بارداری آشنا خواهید شد:

تأخیر در عادت ماهانه

شاید شناخته‌شده‌ترین علامت بارداری، تأخیر در پریود است. در واقع، وقتی لقاح رخ می‌دهد، هورمون‌هایی در بدن ترشح می‌شوند که چرخه تخمک‌گذاری را متوقف و از ریزش دیواره رحم جلوگیری می‌کنند. البته همیشه تأخیر قاعدگی دلیل بر بارداری نیست؛ چون عواملی نظیر استرس، نوسانات هورمونی و تغییرات وزن هم می‌توانند باعث به‌هم‌ریختگی چرخه قاعدگی شوند.

احساس خستگی مفرط

در هفته‌های اول بارداری، خستگی ناگهانی بسیار شایع است. افزایش ناگهانی هورمون پروژسترون یکی از دلایل اصلی احساس خواب‌آلودگی و کمبود انرژی محسوب می‌شود.

معمولاً این خستگی شدید در سه‌ماهه دوم کمی بهتر می‌شود اما احتمال دارد در سه‌ماهه سوم دوباره برگردد.

تکرر ادرار

افزایش حجم خون و تغییرات کلیوی در همان روزهای اولیه می‌تواند باعث شود که فرد احساس کند دائماً نیاز به دستشویی دارد. هرچه میزان خون بیشتری در بدن گردش می‌کند، کلیه‌ها هم مجبورند فعالیت خود را بیشتر کنند و نتیجتاً حجم ادرار بالاتر می‌رود.

تغییرات در سینه‌ها

سینه‌های بانوان در اوایل بارداری حساس و دردناک می‌شوند و حس تورم یا افزایش سایز هم کاملاً محتمل است. تیرگی هاله دور نوک سینه (Areola) نیز از تغییرات زودهنگام هورمونی است که می‌تواند به نشانه اولیه حاملگی و از علائم بارداری در ماه اول تعبیر شود.

حالت تهوع

هرچند به این عارضه «تهوع صبحگاهی» می‌گویند؛ اما بعضی از خانم‌ها ممکن است در هر ساعت شبانه‌روز یا حتی در طول روز به آن مبتلا شوند. تهوع می‌تواند در همان دو هفته اولِ بارداری آغاز شود؛ اما معمولاً در هفته‌های ۶ تا ۸ به اوج خود می‌رسد. همه افراد نیز دچار استفراغ نمی‌شوند؛ گاهی فقط یک حالت تهوع گذرا است.

حساسیت به بو و طعم‌ها

در کنار تهوع، ممکن است شاهد تغییرات عجیب در ذائقه یا حساسیت به بوهای مختلف باشید. برخی بوها (مثلاً عطر، قهوه یا غذای سرخ‌شده) می‌توانند یکباره آزاردهنده شوند. ازسوی‌دیگر، ممکن است تمایل به بعضی خوراکی‌ها به‌شکل عجیبی بالا برود. این موارد همه می‌توانند از علائم بارداری باشند.

لکه‌بینی خفیف یا اسپاتینگ

گاهی اوقات در مرحله لانه‌گزینی (وقتی جنین خود را به دیواره رحم متصل می‌کند)، خونریزی بسیار کم و سبک (Spotting) رخ می‌دهد. این پدیده به نام «خونریزی لانه‌گزینی» شناخته می‌شود و معمولاً روشن‌تر و کوتاه‌مدت‌تر از دوره قاعدگی است. اگر خونریزی شدید باشد یا درد یک‌طرفه حس کنید، حتماً برای رد احتمال بارداری خارج رحم به پزشک مراجعه کنید. یارا درمان امکان ویزیت متخصص زنان در منزل تهران را نیز میتواند برای شما فراهم نمیاد.

نوسانات خلقی

هورمون‌های بارداری می‌توانند روی خلق‌وخو تأثیر بگذارند و باعث شوند که فرد زودرنج و عاطفی شود. در این دوران، احساس شادی زیاد، غم ناگهانی یا تحریک‌پذیری بیش‌ازحد ممکن است پدیدار شود.

بررسی علائم بارداری در ماه اول

از اولین تا چهارمین هفته بارداری، اوضاع بدن در حال تغییر و تحول جدی است. این دوره را می‌توان حساس‌ترین مرحله رشد جنین دانست؛ زیرا تشکیل ارگان‌های حیاتی جنین در همین دوران آغاز می‌شود. در ادامه به برخی علائم بارداری در این ماه اشاره می‌کنیم:

• خستگی زیاد: همان‌طور که گفتیم، نوسان هورمون‌ها علت اصلی خواب‌آلودگی و کمبود انرژی در ماه اول است.
• سینه‌های حساس: معمولاً در پایان ماه اول، حساسیت و سنگینی سینه‌ها شدیدتر از روزهای اول احساس می‌شود.
• تهوع ملایم: ممکن است در هفته سوم یا چهارم نخستین نشانه‌های تهوع رخ دهد؛ هرچند تعداد زیادی از افراد در ماه اول تهوع خیلی محسوسی ندارند.
• لکه‌بینی خفیف: در برخی خانم‌ها، خونریزی لانه‌گزینی میان هفته سوم تا چهارم رخ می‌دهد. این لکه‌بینی با شدت بسیار کم و مدت کوتاه است.
• احساس گرفتگی (مشابه درد قاعدگی): برخی بانوان ممکن است در ماه اول، درد خفیفی شبیه به درد پریود در پایین شکم یا کمر داشته باشند که می‌تواند از علائم بارداری باشد.

ماه اول از حساس‌ترین مراحل بارداری است؛ بنابراین در صورت احساس علائم فوری بارداری به‌صورت غیرعادی، مثل درد شدید یک‌طرفه، خونریزی زیاد یا سرگیجه و بی‌حالی شدید، حتماً با پزشک مشورت کنید. در صورت نیاز به ویزیت ماما در منزل تهران با در ارتباط باشید.

تفاوت علائم حاملگی با عادت ماهانه

تشخیص تفاوت علائم بارداری و علائم پیش‌از قاعدگی (PMS) برای بسیاری از خانم‌ها چالش‌برانگیز است؛ زیرا هر دو موقعیت می‌تواند نشانه‌های مشترکی مانند درد سینه، خستگی و حتی کمردرد داشته باشد. بااین‌حال، چند تفاوت کلیدی وجود دارد:

• در دوران PMS، معمولاً درد و ورم سینه‌ها درست پیش‌از شروع قاعدگی به اوج می‌رسد و هم‌زمان با شروع خونریزی کاهش پیدا می‌کند؛ اما در بارداری، حساسیت سینه‌ها می‌تواند مداوم‌تر باشد و حتی پس‌از موعد قاعدگی همچنان ادامه بیاید.
• در قاعدگی طبیعی، خونریزی معمولاً متوسط تا شدید است و به‌طور میانگین ۳ تا ۷ روز طول می‌کشد؛ اما خونریزی لانه‌گزینی در حاملگی بسیار خفیف‌تر و کوتاه‌تر است و معمولاً چند روز پیش‌از موعد قاعدگی یا در حوالی همان زمان اتفاق می‌افتد.
• تهوع و حساسیت بو: احساس تهوع و حساسیت به بو در سندرم پیش‌از قاعدگی غیرمعمول است، درحالی‌که در بارداری، حتی در اوایل آن، می‌تواند ظاهر شود.
• در PMS، معمولاً وقتی قاعدگی شروع می‌شود، علائم مثل خستگی یا سینه‌درد تا حد زیادی فروکش می‌کند؛ اما در حاملگی، این نشانه‌ها با گذشت زمان ممکن است تقویت شوند یا حداقل در همان سطح باقی بمانند.

علائم بالینی به‌تنهایی گاهی می‌تواند گمراه‌کننده باشد و در صورتی‌که مشکوک به بارداری هستید به پزشک مراجعه کنید.

شایع‌ترین نشانه های بارداری چه مواردی هستند؟

در یک مرور کلی، می‌توان به چند نشانه مشترک بارداری اشاره کرد که در بیشتر افراد رخ می‌دهد:

• تأخیر یا قطع قاعدگی؛
• احساس تهوع وگاهی استفراغ؛
• افزایش یا تغییر در وزن؛
• تورم یا حساسیت سینه‌ها؛
• تکرر ادرار؛
• نوسانات خلقی؛
• لکه‌بینی خفیف؛
• خستگی غیرعادی.

البته به یاد داشته باشید که بدن هرکس پاسخ منحصربه‌فردی به تغییرات هورمونی نشان می‌دهد.

روش های تشخیص بارداری در منزل

اگر شک دارید که باردار هستید یا خیر، پس‌از مشاهده علائم بارداری، دو راه مهم برای کسب اطمینان نسبی از این موضوع در خانه وجود دارد: استفاده از بیبی‌چک‌های خانگی و آزمایش خانگی hCG (که البته اغلب در واقع شما نمونه ادرار را با کیت تست تشخیص می‌دهید و آزمایش خون در منزل نیز قابل‌انجام است؛ اما به‌شکل اورژانسی کمتر مرسوم است):

روش های تشخیص بارداری	توضیحات	مزایا	معایب
بیبی‌چک خانگی (آزمایش ادرار)	شناسایی هورمون hCG در ادرار؛ بهتر است با ادرار صبحگاهی انجام شود.	راحت، سریع، قابل انجام در منزل	ممکن است در صورت انجام زودهنگام، نتیجه منفی کاذب بدهد.
آزمایش خون hCG	بررسی وجود یا میزان هورمون hCG در خون (آزمایش کیفی یا کمی)	دقت بالا، امکان تشخیص زودتر از تست ادرار	نیاز به مراجعه به آزمایشگاه یا خدمات نمونه‌گیری در منزل دارد.
سونوگرافی	تأیید وجود کیسه بارداری در رحم و ضربان قلب جنین	تأیید قطعی بارداری و ارزیابی سلامت جنین	باید توسط پزشک انجام شود، معمولاً پس از هفته ۵ بارداری کاربرد دارد.

 استفاده از بیبی چک‌های خانگی

بیبی چک‌ها وجود هورمون hCG (گونادوتروپین جفتی انسان) در ادرار را ردیابی می‌کنند. پس‌از لقاح، بدن این هورمون را تولید می‌کند و میزانش با گذشت زمان افزایش می‌یابد؛ اما زمان مناسب انجام این تست چه زمانی است؟ اغلب توصیه می‌شود تا چند روز پس‌از تأخیر در قاعدگی (یا حدود ۱۴ روز پس‌از لقاح احتمالی) منتظر بمانید تا کیت‌ها به حداکثر حساسیت خود برسند. بااین‌حال، برخی بیبی چک‌ها ادعا می‌کنند که می‌توانند چند روز پیش‌از موعد پریود نتیجه دقیق بدهند. اگر خیلی زود تست بدهید، احتمال نتیجه منفی کاذب بیشتر است.

روش استفاده صحیح از بیبی‌چک‌های خانگی به‌شکل زیر است:

• ادرار صبحگاهی بهترین گزینه برای چک‌کردن است؛ زیرا غلظت هورمون در آن بیشتر است.
• برخی کیت‌ها نیاز به گذاشتن نوار در جریان ادرار دارند و برخی دیگر با جمع‌آوری ادرار در ظرف و سپس فروبردن نوار تست استفاده می‌شوند.
• پس‌از چند دقیقه، اگر خط یا علامت مخصوص (مثلاً علامت مثبت یا دو خط) ظاهر شد، نشان‌دهندۀ بارداری است.

• نتیجه مثبت: حتی اگر خط دوم خیلی کم‌رنگ باشد، می‌تواند نشانه بارداری باشد.

طبق گفته وب‌سایت my.clevelandclinic.org:

“A false positive is rare, but it can happen. This may be the case if you experience a chemical pregnancy or lose the pregnancy shortly after the fertilized egg attaches to your uterine wall.”

«نتیجه مثبت کاذب نادر است؛ اما ممکن است رخ بدهد. این وضعیت می‌تواند در صورت بارداری شیمیایی یا ازدست‌دادن بارداری بلافاصله پس‌از اتصال تخمک بارورشده به دیواره رحم اتفاق بیفتد.»

• نتیجه منفی: اگر با وجود تردید شدید به بارداری، نتیجه منفی بود، بهتر است چند روز بعد یا یک هفته بعد مجدداً تست بدهید؛ شاید خیلی زود اقدام کرده‌اید یا مقدار هورمون به حد قابل‌ردیابی نرسیده است.

آزمایش hCG

آزمایش hCG یکی از روش‌های اصلی برای تشخیص بارداری است که به دو شکل انجام می‌گیرد. روش اول آزمایش ادرار است که بیشتر با نام «بیبی چک» شناخته می‌شود و درباره آن توضیح دادیم. روش دوم، آزمایش خون است که دقت و اطمینان بیشتری نسبت به آزمایش ادرار دارد و باید در آزمایشگاه انجام شود. این آزمایش خون خود به دو صورت کیفی و کمی انجام می‌گیرد؛ آزمایش کیفی تنها به بررسی وجود یا نبود هورمون hCG می‌پردازد؛ اما آزمایش کمی میزان دقیق این هورمون را اندازه‌گیری می‌کند که در بررسی روند طبیعی رشد جنین و همچنین تشخیص موارد خاصی مانند بارداری خارج رحمی یا بارداری چندقلویی بسیار کاربردی است.

معمولاً آزمایش خون می‌تواند حدود ۷ تا ۱۰ روز پس‌از لقاح، نتیجه مثبت را نشان دهد، درحالی‌که آزمایش ادرار ممکن است چند روز بیشتر طول بکشد تا جواب قطعی بدهد. در نهایت، برای اطمینان کامل از بارداری و بررسی سلامت اولیه جنین، انجام سونوگرافی ضروری است تا وجود کیسه بارداری در رحم و ضربان قلب جنین به‌طور قطعی تأیید شود.

سونوگرافی

یکی از روش‌های قطعی برای تأیید بارداری، انجام سونوگرافی است. معمولاً سونوگرافی واژینال در اوایل بارداری (از حدود هفته پنجم) می‌تواند وجود کیسه بارداری در داخل رحم را نشان دهد. در مراحل بعدی، با پیشرفت بارداری، سونوگرافی قادر به نمایش جنین، تعیین تعداد جنین‌ها و بررسی ضربان قلب او خواهد بود. این روش نه‌تنها بارداری را تأیید می‌کند، بلکه به ارزیابی سلامت اولیه جنین و تشخیص به‌موقع بارداری‌های غیرطبیعی مانند بارداری خارج‌رحمی نیز کمک می‌کند. به همین دلیل، پس از دریافت نتیجه مثبت از تست‌های خانگی یا آزمایش خون، انجام سونوگرافی برای اطمینان کامل از روند طبیعی بارداری ضروری است. برای انجام سونوگرافی می توانید از خدمات سونوگرافی در منزل یارادرمان به راحتی و در خانه استفاده کنید.

سخن پایانی

درک و شناخت علائم بارداری، نخستین گام برای مراقبت بهتر از سلامت خود و جنین است. اگر علائم قوی دارید یا به تأخیر در قاعدگی مشکوک هستید با استفاده از بیبی‌چک‌ یا آزمایش خون، اطمینان بیشتری کسب کنید. سپس با مراجعه به پزشک و آغاز مراقبت‌های دوران بارداری، می‌توانید این مسیر را با خیالی آسوده‌تر سپری کنید و برای تولد نوزاد آماده شوید.

سوالات متداول

۱- بهترین زمان برای استفاده از بیبی‌چک چه زمانی است؟

پیشنهاد می‌شود چند روز پس از تأخیر در قاعدگی یا حدود ۱۴ روز بعد از لقاح احتمالی از بیبی‌چک استفاده کنید تا دقت بیشتری داشته باشد.

۲. آیا امکان دارد نتیجه بیبی‌چک اشتباه باشد؟

بله، اگر تست خیلی زود انجام شود یا بارداری شیمیایی رخ داده باشد، احتمال نتیجه منفی یا مثبت کاذب وجود دارد؛ برای اطمینان، انجام آزمایش خون hCG توصیه می‌شود.