درمان سرفه آلودگی هوا | راهکارهای سریع و خانگی

درمان سرفه آلودگی هوا فقط به خوردن شربت یا قرص ضدسرفه خلاصه نمی‌شود؛ چون تا زمانی که ذرات معلق و گازهای آلاینده راه خود را به مجاری تنفسی باز می‌کنند، سرفه همچنان ادامه خواهد داشت. مهم‌ترین اقدام، کاهش تماس با هوای آلوده، مرطوب نگه داشتن مخاط دستگاه تنفسی و کمک به دفع ذرات محرک از ریه‌هاست. در بیشتر موارد، سرفه ناشی از آلودگی هوا خشک و تحریک‌کننده است و با چند راهکار ساده خانگی طی چند روز بهبود پیدا می‌کند.

در این مقاله از یارا درمان، علت ایجاد این سرفه، موثرترین روش‌های درمان، خوراکی‌های مفید، راه‌های پیشگیری و علائمی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند را بررسی می‌کنیم.

چرا آلودگی هوا باعث سرفه می‌شود؟

شاید برایتان سوال باشد که چرا حتی بدون سابقه بیماری، در روزهای آلوده به سرفه می‌افتید. ما می‌گوییم به دو دلیل:

نقش ذرات معلق و گازهای آلاینده

وقتی نفس می‌کشید، ذرات معلق (به‌ویژه ذرات ریزتر از ۲.۵ میکرون) به دلیل اندازه بسیار کوچکشان، از سد موهای بینی و مخاط رد می‌شوند. این ذرات سمج، راهشان را به اعماق ریه و کیسه‌های هوایی باز می‌کنند. هم‌زمان، گازهایی مثل دی‌اکسید نیتروژن و ازن که خاصیت اسیدی و سوزاننده دارند، بافت‌های ظریف تنفسی را هدف می‌گیرند!

این آلاینده‌ ها علاوه بر تحریک دستگاه تنفسی، می‌توانند علائمی مثل سردرد نیز ایجاد کنند. اگر در روزهای آلوده با این مشکل مواجه می‌شوید، می‌توانید با روش‌ های درمان سردرد آلودگی هوا آشنا شوید.

تحریک گلو و مجاری تنفسی

با ورود این آلاینده‌ها، دستگاه تنفسی برای جلوگیری از جذب سم‌ها، ملتهب می‌شود. این التهاب، تحریک مجاری تنفسی و خشکی گلو را به دنبال دارد. در واقع سرفه، واکنش طبیعی و دفاعی مغز است تا با فشار هوا، این مهمان‌های ناخوانده و مواد محرک را از مسیر تنفس به بیرون پرتاب کند.

سرفه ناشی از آلودگی هوا چه علائمی دارد؟

معمولا سرفه بر اثر آلودگی هوا، ماهیتی متفاوت از سرماخوردگی دارد و اگر با علائم بیماری‌های تنفسی آلودگی هوا آشنا باشید، بی‌جهت سراغ آنتی‌بیوتیک‌ها نمی‌روید. مهم‌ترین مشخصه این وضعیت، شروع ناگهانی آن در محیط باز و بهتر شدن در محیط بسته است. بیشتر افراد در این شرایط از سرفه خشک آلودگی هوا شکایت دارند که با حس خارش آزاردهنده به سراغشان می‌آید. از دیگر نشانه‌های این سرفه‌ها می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم.

• سرفه‌های خشک، کوتاه و پیاپی بدون خلط؛
• احساس سوزش، خارش یا وجود جسم خارجی در انتهای گلو؛
• گرفتگی صدا و خشونت حنجره بدون تب و بدن‌درد؛
• بیشتر شدن گلودرد و سرفه هنگام صحبت کردن طولانی یا فعالیت بدنی؛
• احساس سنگینی اندک روی قفسه سینه هنگام دم عمیق.

درمان خانگی سرفه آلودگی هوا

برای درمان خانگی سرفه آلودگی هوا به تجهیزات عجیب‌و‌غریب نیاز ندارید؛ کافی است شرایط فیزیکی محیط و رطوبت بدنتان را مدیریت کنید.

مصرف مایعات گرم

آب ولرم و دمنوش‌های گرم، خلط‌های چسبنده را رقیق می‌کند و نمی‌گذارد ذرات آلاینده روی دیواره گلو رسوب کنند. این کار ساده، موثرترین راهکار فوری برای سرفه آلودگی هوا محسوب می‌شود. سعی کنید همیشه بطری آب همراهتان باشد و نگذارید گلویتان حتی برای لحظه‌ای خشک شود.

بخور آب و بخور گیاهی

استفاده از بخور (چه سرد و چه گرم) رطوبت لازم را به مژک‌های تنفسی برمی‌گرداند تا بتوانند ذرات گردوغبار را دفع کنند. اگر دستگاه بخور ندارید، جوشاندن قابلمه آب روی اجاق هم کارتان را راه می‌اندازد. اضافه کردن عصاره اکالیپتوس یا نعناع به آب بخور هم فکر معرکه‌ای است؛ چون مجاری تنفسی را باز می‌کند؛ اما اگر سرفه‌هایتان آلرژیک است، همان بخور آب ساده را انجام بدهید.

استراحت و پرهیز از هوای آلوده

در روزهایی که شاخص آلودگی بالاست، پنجره‌ها را ببندید و فعالیت بدنی سنگین را متوقف کنید. هرچه کمتر نفس عمیق بکشید، ذرات کمتری وارد ریه می‌شوند. استفاده از سایر روش‌های درمان‌های خانگی آلودگی هوا در کنار استراحت کافی، به بدن فرصت می‌دهد تا بافت‌های آسیب‌دیده را ترمیم کند. اگر علاوه بر سرفه، احساس خشکی یا التهاب در گلو دارید، مطالعه مطلب درمان گلو درد آلودگی هوا می‌تواند به انتخاب راهکارهای مناسب برای کاهش این علائم کمک کند.

شاید بتوان گفت بهترین درمان سرفه ناشی از آلودگی هوا، تقویت بدن با آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی است.

دمنوش‌ها و خوراکی‌های موثر برای سرفه آلودگی هوا

دمنوش زنجبیل و عسل

ترکیب کلاسیک زنجبیل و عسل، قوی‌ترین ضدالتهاب طبیعی در آشپزخانه شماست. زنجبیل با خاصیت آنتی‌هیستامینی خود، واکنش‌های آلرژیک ریه را آرام می‌کند و عسل مانند لایه‌ای محافظ روی خراش‌های گلو می‌نشیند. نوشیدن این دمنوش دو بار در روز، سوزش گلو را بیشتر از چیزی که فکر می‌کنید، کاهش می‌دهد.

Drinking tea or warm lemon water mixed with honey is often used to soothe a sore throat. But honey alone may work as well as medicines available without a prescription to lessen coughing.

نوشیدن چای یا آب لیموی گرم مخلوط با عسل اغلب برای تسکین گلودرد استفاده می‌شود.  عسل به تنهایی می‌تواند به خوبی داروهای بدون نسخه برای کاهش سرفه عمل کند. mayoclinic.org

دمنوش آویشن و نعناع

اگر سرفه‌ها شدید شدند، آویشن را دریابید. این گیاه، تخصصی‌ترین داروی گیاهی برای ریه است که خاصیت ضدعفونی‌کنندگی دارد. دم‌کردن آویشن همراه با کمی نعناع، تنفس را راحت‌تر می‌کند. برای مطالعه دقیق‌تر درباره خواص هر گیاه، مطلب آشنایی با بهترین دمنوش‌ها برای آلودگی هوا، راهنمای کامل‌تری است تا ترکیب مناسب طبع خودتان را پیدا کنید.

میوه‌ها و غذاهای مفید برای گلو

برای درمان سرفه در هوای آلوده، به سراغ ویتامین C و E بروید. مرکبات، فلفل دلمه‌ای، کلم بروکلی و بادام ودیگر میوه های مفید برای آلودگی هوا سربازان خط مقدم مبارزه با آلودگی هستند. همچنین مصرف شیر گرم (البته اگر به آن حساسیت ندارید) هم می‌تواند سموم را خنثی کند. سوپ‌های رقیق سبزیجات هم هم‌زمان مایعات و ویتامین بدن را تامین می‌کنند و التهاب گلو را تسکین می‌دهند.

پیشگیری از تشدید سرفه در هوای آلوده

همیشه شنیده‌ایم پیشگیری بهتر از درمان است؛ اما در مورد آلودگی هوا، پیشگیری یعنی «حفاظت». اگر مجبورید در روزهای خاکستری شهر تردد کنید، باید زره مناسب بپوشید تا ریه‌هایتان آسیب نبینند!

استفاده از ماسک مناسب

ماسک‌های پارچه‌ای یا پزشکی معمولی در برابر ذرات ریز ۲.۵ میکرون تقریبا ناتوان‌اند. برای محافظت واقعی باید سراغ ماسک‌های فیلتردار N95 یا FFP2 بروید. یادتان باشد ماسک خیس یا مرطوب کارایی ندارد؛ پس آن را زودبه‌زود عوض کنید.

تهویه و تصفیه هوای منزل

در ساعت‌های اوج ترافیک، پنجره‌ها را کیپ نگه دارید. استفاده از دستگاه‌های تصفیه هوا با فیلتر HEPA موثرترین راه برای پاک‌سازی فضای بسته است. اگر دستگاه ندارید، گیاهان آپارتمانی مثل سانسوریا و پتوس تا حدی می‌توانند به تصفیه طبیعی هوا کمک کنند.

محدود کردن فعالیت در فضای باز

ورزش کردن در هوای آلوده به جای سلامتی، بلای جانتان می‌شود؛ اما چرا؟ چون هنگام دویدن یا فعالیت سنگین، حجم هوای ورودی به ریه چند برابر می‌شود و این یعنی ورود حجم عظیمی از سموم به عمق بدن. در روزهای ناسالم، ورزش را به محیط‌های بسته یا باشگاه منتقل کنید.

گاهی برخی واکنش‌های موقتی بدن مثل سکسکه هم ممکن است در کنار ناراحتی‌های روزمره ایجاد شوند. اگر به دنبال روش‌های ساده برای کنترل و برطرف کردن آن هستید، می‌توانید راهکارهای درمان خانگی سکسکه را هم بررسی کنید.

چه زمانی سرفه آلودگی هوا خطرناک است؟

شاید بپرسید سرفه آلودگی هوا چقدر طول می‌کشد؟ معمولا با قطع تماس با آلودگی و استراحت، علائم طی چند روز تا یک هفته فروکش می‌کنند؛ اما گاهی بدن هشدارهای جدی‌تری می‌دهد که نباید آن‌ها را نادیده بگیرید؛ مثلا:

سرفه طولانی‌مدت

اگر با وجود رعایت تمام موارد ایمنی و درمان خانگی، سرفه شما بیش از دو هفته ادامه داشت، احتمالا ریه دچار حساسیت شَدید یا عفونت ثانویه شده است و نباید آن را سرسری بگیرید. درمان سرفه آلودگی هوا در کودکان و سالمندان حساسیت بیشتری دارد؛ اگر سرفه کودک ادامه‌دار شد و روی خواب او تاثیر منفی گذاشت، حتما باید پزشک اطفال او را معاینه کند تا خدای ناکرده به آسم کودکان دچار نشود. همچنین اگر در روزهای آلوده علائمی مانند سرگیجه را تجربه می‌کنید، بهتر است با روش‌ های درمان سرگیجه آلودگی هوا و راهکارهای کنترل این عارضه آشنا شوید.

سرفه همراه با تنگی نفس یا درد قفسه سینه

سرفه‌ای که با خس‌خس سینه، تنگی نفس شَدید، درد قفسه سینه یا خلط خونی همراه باشد، دیگر نوعی واکنش ساده به آلودگی نیست؛ چون این‌ها می‌توانند نشانه‌های برونشیت حاد یا مشکلات قلبی باشند که هوای آلوده آن‌ها را بیدار کرده است. در این شرایط، درمان خانگی را متوقف کنید و فوری به مراکز درمانی بروید. اگر درباره تنگی نفس ناشی از آلودگی هوا و راهکارهای کاهش آن می‌خواهید بیشتر بدانید، می‌توانید مطلب درمان تنگی نفس آلودگی هوا را نیز مطالعه کنید.

به نقل از hopkinsmedicine:

A high concentration of pollution in the air can irritate eyes and breathing passages in the nose, throat and lungs, causing coughing, wheezing, and reduced lung function, resulting in a feeling of tightness or shortness of breath.

Families should follow local recommendations and call a doctor immediately if poor air quality is affecting their area and if they or their child has trouble breathing, is coughing persistently, or is sleepier than usual. For older adults, people with lung disease, and those with a respiratory infection, high levels of air pollution can be dangerous and require prompt medical attention.

ترجمه فارسی:

غلظت بالای آلودگی در هوا می‌تواند چشم‌ها و مجاری تنفسی در بینی، گلو و ریه‌ها را تحریک کرده و باعث سرفه، خس‌خس سینه و کاهش عملکرد ریه شود که منجر به احساس تنگی یا تنگی نفس می‌گردد.

خانواده‌ها باید توصیه‌های محلی را دنبال کنند و در صورتی که کیفیت پایین هوا بر منطقه آن‌ها تأثیر گذاشته و خودشان یا فرزندشان در تنفس مشکل دارد، سرفه‌های مداوم (پیوسته) می‌کند یا بیش از حد معمول خواب‌آلود است، فوراً با پزشک تماس بگیرند. برای سالمندان، افراد مبتلا به بیماری‌های ریوی و کسانی که عفونت تنفسی دارند، سطوح بالای آلودگی هوا می‌تواند بسیار خطرناک باشد و به مراقبت‌های پزشکی و معاینه فوری نیاز دارد.

چه بخوریم، چه نخوریم برای درمان خانگی سرفه ناشی از آلودگی هوا

این جدول به شما کمک می‌کند که سبد غذایی روزهای آلوده را زیرکانه‌تر بچینید.

سوالات متداول

سرفه ناشی از آلودگی هوا معمولا خشک است یا خلط‌دار؟

بیشتر وقت‌ها این سرفه‌ها خشک، پشت‌سرهم و همراه با خارش و سوزش گلو هستند. دلیل آن هم برخورد ذرات خشک و جامد معلق در هوا با دیواره مخاطی گلو است. با این حال، شاید در افرادی که آلرژی دارند ترشحات گلو هم بیشتر شوند.

بهترین و سریع‌ترین درمان خانگی برای این نوع سرفه چیست؟

طلایی‌ترین فرمول، ترکیب «رطوبت» و «استراحت» است. نوشیدن مداوم مایعات گرم (مثل آب‌جوش و عسل)، استفاده از بخور سرد یا گرم در محیط خانه و خارج نشدن از منزل، سریع‌ترین اثر را روی تسکین سرفه دارند. برای آشنایی با راهکارهای بیشتر، می‌توانید سایر روش‌ های درمان خانگی آلودگی هوا را نیز بررسی کنید.

سرفه آلودگی هوا معمولا چند روز طول می‌کشد؟

این موضوع به میزان تماس شما با هوای آلوده بستگی پیدا می‌کند. اگر در خانه بمانید و نکات تغذیه‌ای را رعایت کنید، معمولا التهاب گلو چیزی بین ۳ تا ۵ روز بعد، درمان می‌شود.

چه زمانی باید برای سرفه به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر با گذشت یک هفته و رعایت درمان‌های خانگی بهتر نشدید یا اگر سرفه با علائمی مثل تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، خس‌خس یا خلط خونی همراه شد، باید فوری به پزشک سر بزنید.

درمان سرفه ناشی از آلودگی هوا، خانگی یا پزشکی؟

در این مقاله از یارا درمان، بهترین درمان سرفه ناشی از آلودگی هوا را به شما توضیح دادیم؛ اما یادتان باشد که تمام این راهکارها فقط زمانی اثر خود را می‌گذارند که مشکل شما حاد نشده باشد. در آن صورت باید تمام راهکارهای خانگی را رها کنید و خودتان را به اولین مرکز درمانی برسانید. روزهای خوش و هوای پاک می‌آیند؛ اما تا آن موقع، باید از پس آلودگی هوا و آثار نه‌چندان خوبش بربیایید. پس، اول پیشگیری، سپس درمان خانگی و در نهایت، درمان پزشکی سرفه‌های خودتان را جدی بگیرید.