گرفتگی بینی نوزاد: 5 روش ساده و موثر برای رفع مشکل تنفسی نوزاد

گرفتگی بینی نوزاد موضوعی شایع است که به‌علت کوچک‌بودن مجاری بینی آن‌ها رخ می‌دهد و اغلب باعث گرفتگی و تنفس پرصدا یا سریع می‌شود. این وضعیت معمولاً نیاز به درمان پزشکی ندارد؛ اما برخی از درمان‌های خانگی می‌توانند در کاهش ناراحتی نوزاد مؤثر باشند. عوامل مختلفی همچون گردوغبار و آلرژن‌ها می‌توانند از علل این گرفتگی باشند. این مشکل می‌تواند تنها در بینی رخ دهد یا حتی به نظر برسد که گرفتگی در قفسه سینه وجود دارد.

اگر نوزاد در هنگام تغذیه و بازی مشکلی ندارد، این گرفتگی طبیعی تلقی می‌شود و نیاز به نگرانی نیست. استفاده از ابزارهای ساده مانند سرنگ‌های پلاستیکی مکنده برای تخلیه مخاط اضافه یا بهره‌گیری از رطوبت‌ساز و قطره‌های سالین از جمله روش‌های خانگی برای بهبود این وضعیت هستند.

در ادامه به بررسی علل، علائم و راه‌های درمان کیپ شدن بینی نوزاد می‌پردازیم و بهترین قطره گرفتگی بینی در نوزادان را نیز معرفی خواهیم کرد.

علت گرفتگی بینی نوزاد

دسته‌بندی علت گرفتگی بینی نوزاد	شرح علت
عوامل محیطی	– تنفس در هوای خشک- تغییرات آب‌وهوایی- گردوغبار و آلاینده‌ها
آلرژن‌ها	– گرده گل- شوره حیوانات خانگی- لبنیات
عفونت‌ها و ویروس‌ها	– سرماخوردگی- آنفلوآنزا- RSV (ویروس سن‌سیشیال تنفسی)
بیماری‌های زمینه‌ای	– آسم- ذات‌الریه- فیبروز کیستی- برونشیولیت- تاکی‌پنی گذرا
مشکلات ساختاری یا فیزیولوژیک	– انحراف تیغه بینی- کوچکی و تکامل‌نیافتگی مجاری تنفسی نوزادان

گرفتگی بینی نوزاد اغلب به‌دلیل تنفس در محیط‌های آلوده یا در تماس با محرک‌هایی نظیر دود سیگار، آلاینده‌ها و ویروس‌ها رخ می‌دهد. بدن نوزاد با تولید مخاط اضافی در بینی و مجاری هوایی تلاش می‌کند تا این عوامل محرک را به دام بیندازد و دفع کند. شرایط جوی مانند هوای خشک نیز می‌تواند تولید مخاط را تحریک کند و منجر به گرفتگی بینی شود.

یکی از دلایل اصلی افزایش گرفتگی در نوزادان، کوچکی و تکامل‌نیافتن مجاری بینی و راه‌های تنفسی آن‌ها نسبت به کودکان بزرگ‌تر است که باعث می‌شود حتی مقدار کمی مخاط اضافی، تنفس آن‌ها را دشوار کند.

پس به‌طورکلی، عوامل مؤثر در گرفتگی بینی کودکان شامل موارد زیر می‌شوند:

• تنفس در هوای خشک؛
• تغییرات آب‌وهوایی؛
• عفونت‌های ویروسی مثل سرماخوردگی که ممکن است علت اسهال نوزاد نیز باشد
• آلاینده‌های محیطی؛
• انحراف تیغه بینی؛
• آلرژی‌ها.

در برخی موارد، گرفتگی بینی ممکن است در نواحی عمقی‌تر قفسه سینه رخ بدهد که می‌تواند ناشی از عوامل جدی‌تری باشد؛ مانند:

• آسم؛
• آنفلوآنزا؛
• ذات‌الریه؛
• فیبروز کیستی؛
• برونشیولیت که معمولاً ناشی از ویروس سن‌سیشیال تنفسی (RSV) است؛
• تاکی‌پنی گذرا که معمولاً فقط در یکی دو روز اول پس‌از تولد رخ می‌دهد.

همچنین نوزادان نارس به‌دلیل تکامل ناقص راه‌های تنفسی، بیشتر در معرض گرفتگی بینی هستند و این مسئله نیاز به توجه ویژه‌ای دارد.

به نقل از سایت  www.nurofen.co.uk   علت گرفتگی بینی نوزاد به شرح زیر می باشد:

Babies can get blocked noses from reacting to different allergens like dust, pollen, pet dander and dairy.

نوزادان ممکن است در اثر واکنش به آلرژن‌های مختلف مانند گرد و غبار، گرده گل، شوره حیوانات خانگی و لبنیات دچار انسداد بینی شوند.

در مقالات متعددی درباره مراقبت و نگهداری صحیح از کودکان و نوزادان صحبت شده است. در مقاله غذای کودک یک ساله اطلاعات کاملی درباره تغذیه کودکان یک ساله بیان شده است.

درمان خانگی گرفتگی بینی نوزاد

اگر برایتان این سؤال پیش آمده است که برای گرفتگی بینی نوزاد چه کنیم؟ باید بدانید که درمان‌های خانگی مختلفی وجود دارند که می‌توانند به کاهش کیپی بینی کمک کنند و تسکین‌بخش باشند. اگر نوزاد در هنگام تغذیه مشکلی ندارد و خوشحال به نظر می‌رسد، معمولاً نیازی به اقدام خاصی نیست؛ اما اگر گرفتگی تنفس و تغذیه را برای او دشوار کرده است، روش‌های زیر می‌توانند مؤثر باشند:

روش‌های کلی

• با مالیدن پنبۀ نرم داخل سوراخ بینی نوزاد، ممکن است بتوانید او را به عطسه وادارید تا مخاط اضافی بیرون بیاید.
• قراردادن یک کاسه آب گرم یا استفاده از دستگاه بخور و مرطوب‌کننده در اتاق نوزاد، می‌تواند رطوبت هوا را بالا ببرد و به شل‌شدن مخاط کمک کند.
• پیش‌از تغذیه، می‌توانید نوزاد را برای چند دقیقه در حمامی که با بخار آب گرم ‌شده است، نگه دارید. این روش به نرم‌شدن مخاط و بهبود تنفس کمک می‌کند.
• اگر نوزاد در هنگام تغذیه دچار مشکل می‌شود، بهتر است مقدار شیر را کاهش بدهید؛ اما دفعات تغذیه را بیشتر کنید.

استفاده از قطره‌های آب‌نمک

این قطره‌ها، مخاط را رقیق می‌کنند و باعث می‌شوند نوزاد بتواند راحت‌تر آن را خارج کند. استفاده از قطره‌ها فقط پیش‌از تغذیه و در مواقعی که بینی به‌شدت گرفته است، توصیه می‌شود. توجه کنید که استفاده مکرر از این قطره‌ها ممکن است باعث خشکی و تحریک پوست اطراف بینی شود. استفاده از غرغره نمک یکی از راههای موثر در  درمان گوش درد کودکان در منزل نیز به شمار می آید.

بیشتر بخوانید: شستشوی گوش در منزل

دستگاه‌های مکنده بینی

دستگاه‌های مکنده بینی یا همان «آسپیراتور بینی»، ابزارهایی هستند که به شما امکان می‌دهند مخاط اضافی بینی نوزاد را بیرون بکشید. انواع مختلفی از این دستگاه‌ها وجود دارند از نوع دستی تا برقی. هرچند تحقیقات زیادی درباره کارایی این دستگاه‌ها وجود ندارد؛ اما معمولاً به‌عنوان ابزاری ایمن و مؤثر برای درمان سریع کیپ شدن بینی نوزاد شناخته می‌شوند.

درمان گرفتگی بینی نوزاد

روش درمان گرفتگی بینی نوزاد	توضیحات
قطره آب‌نمک (سالین)	رقیق‌کردن مخاط و تسهیل خروج آن؛ استفاده پیش از تغذیه توصیه می‌شود.
دستگاه مکنده بینی (آسپیراتور)	مکش مخاط اضافی با ابزار دستی یا برقی؛ شستشو و ضدعفونی ابزار بعد از هر بار استفاده ضروری است.
بخور یا مرطوب‌کننده هوا	افزایش رطوبت اتاق برای شل‌شدن مخاط و کاهش تحریکات تنفسی.
بخار حمام	نشستن چند دقیقه‌ای در حمام بخار قبل از تغذیه برای نرم‌کردن مخاط.
تغذیه بیشتر با شیر مادر	کمک به مرطوب نگه‌داشتن بدن و کاهش غلظت مخاط.
بالا نگه‌داشتن سر هنگام خواب	قرار دادن بالش یا حوله زیر سر برای آسان‌تر شدن تنفس در هنگام خواب.

به‌طورکلی، روش‌های خانگی برای درمان سریع گرفتگی بینی نوزاد کفایت می‌کنند؛ اما اگر گرفتگی شدید باشد، ممکن است به شرایطی دچار باشد که نیاز به اکسیژن اضافی، آنتی‌بیوتیک‌ها یا درمان‌های پزشکی دیگری داشته باشد. برخی بیماری‌ها که باعث گرفتگی شدید در نوزادان می‌شوند و ممکن است نیاز به درمان فوری برای رفع گرفتگی بینی نوزاد داشته باشند، شامل موارد زیر هستند:

• ویروس سن‌سیشیال تنفسی یا RSV ویروسی بسیار شایع است که باعث بروز برونشیولیت و علائم تنفسی در کودکان و بزرگسالان می‌شود.
• کودکان زیر ۵ سال، به‌ویژه زیر ۲ سال در معرض خطر بیشتری برای عوارض جدی ناشی از آنفلوآنزا هستند؛ مانند ذات‌الریه.
• طبق گزارش CDC، نوزادان زیر ۶ ماه تقریباً به‌همان میزان افراد مسن بین ۶۵ تا ۷۴ سال به‌دلیل کووید-۱۹ بستری می‌شوند.

دیگر شرایطی که موجب گرفتگی می‌شوند و نیاز به مراقبت پزشکی دارند عبارت‌اند از:

• آسم؛
• ذات‌الریه؛
• تاکی‌پنی گذرا (فقط در یکی دو روز اول پس از تولد)؛
• فیبروز کیستی.

بنابراین درصورتی‌که درمان با روش‌های خانگی موفق نبود، باید حتماً تحت نظر پزشک و بسته به علت زمینه‌ای آن انجام شود. هر نوع گرفتگی یا آبریزش بینی نیازی به درمان ندارد. اگر این مشکل نوزاد شما را اذیت نمی‌کند و او به‌طور عادی فعال است و غذا و مایعات مصرف می‌کند، می‌توانید روش‌های درمان خانگی را امتحان کنید؛ اما به‌هیچ‌وجه به کودکان زیر ۴ سال داروهای رفع سرفه و سرماخوردگی ندهید. اگر کودک شما بین ۴ تا ۶ سال است، پیش‌از استفاده از دارو، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. استفاده از درمان های خانگی در درمان آفت دهان نوزاد نیز راهگشا و موثر است.

همان‌طور که رفع گرفتگی بینی نوزاد از دغدغه های پدر و مادر یک نوزاد است یکی دیگر از چالش های نوزاد یبوست است برای اطلاع از روش درمان یبوست نوزاد به مقاله مربوطه مراجعه کنید.

گرفتگی بینی نوزاد 40 روزه

 

برای گرفتگی بینی نوزاد ۴۰ روزه به‌غیر از استفاده از قطره‌های آب‌نمک، می‌توانید اقدامات زیر را به کار بگیرید:

• تغذیه بیشتر با شیر مادر: ایا شیر مادر برای گرفتگی بینی نوزاد خوب است؟ نوزادان زیر ۶ ماه تنها باید با شیر مادر تغذیه شوند. شیر مادر باعث می‌شود رطوبت بدن نوزاد حفظ شود و به کاهش مخاط و آسان‌ترشدن تنفس او کمک کند.
• بلندکردن سر نوزاد هنگام خواب: می‌توانید با استفاده از یک بالش کوچک یا حوله‌ای زیر سر نوزاد، او را کمی بالاتر نگه دارید تا تنفس او راحت‌تر شود و از شدت سرفه و گرفتگی کاسته شود.
• استفاده از دستگاه مرطوب‌کننده هوا: مرطوب کردن هوای اتاق به کاهش تحریکات تنفسی و تسهیل در تنفس و بهبود گرفتگی کمک می‌کند. بهتر است از دستگاه مرطوب‌کننده‌ای استفاده کنید که میزان رطوبت را در حد مطلوب نگه دارد.

اگر علائمی مانند تب، خستگی زیاد، بی‌اشتهایی، نفس‌تنگی یا خلط سبز و زرد در نوزاد مشاهده شد، فوراً به پزشک مراجعه کنید؛ چراکه ممکن است نوزاد به عفونت‌های جدی مانند برونشیولیت، ذات‌الریه یا سایر عفونت‌های دستگاه تنفسی دچار باشد.

به نقل از سایت  pampers.co.uk   گرفتگی بینی نوزاد را اینگونه بیان کرده است:

Baby congestion is natural, as your newborn will accumulate mucus in their nose without being able to clear it out. Common baby congestion symptoms include noisy breathing, trouble feeding and sleepiness.

If your newborn also has a respiratory tract infection, like a cold, their stuffy nose may be worse and accompany other symptoms, such as sneezing, a wet cough, fever, crying, wheezing or a runny nose.

گرفتگی بینی نوزاد طبیعی است، زیرا نوزاد شما ممکن است مایعی در بینی خود جمع کند و قادر به پاک کردن آن نباشد. علائم شایع گرفتگی بینی در نوزادان شامل نفس کشیدن پر سر و صدا، مشکل در تغذیه و خواب‌آلودگی است.

اگر نوزاد شما همچنین به عفونت مجاری تنفسی مانند سرماخوردگی مبتلا باشد، گرفتگی بینی او ممکن است بدتر شود و علائم دیگری مانند عطسه، سرفه مرطوب، تب، گریه، خس خس سینه یا آبریزش بینی نیز همراه آن باشد.

بهترین قطره گرفتگی بینی نوزاد

همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره کردیم، قطره آب نمک (Saline) بهترین درمان برای گرفتگی بینی نوزاد است. می‌توانید این محصول را از داروخانه بخرید و چند قطره از آن را در هر سوراخ بینی بچکانید و سپس با سرنگ مکنده مقداری از مخاط را بیرون بیاورید. این روش را به‌طور مکرر و به‌اندازه نیاز تکرار کنید و اگر آن را درست پیش‌از غذاخوردن نوزاد انجام دهید، غذا خوردنش آسان‌تر می‌شود.

یک نکته مهم این است که این روش برای نوزادان زیر ۶ ماه بهتر جواب می‌دهد. نوزادان بزرگ‌تر ممکن است در هنگام استفاده از سرنگ بی‌قرار شوند. در چنین مواردی، می‌توانید از مرحله مکیدن مخاط به بیرون صرف‌نظر کنید. قطره‌های آب‌نمک مخاط را رقیق می‌کند و به آن اجازه می‌دهد به‌طور طبیعی از بینی خارج شود.

روش درست استفاده از سرنگ مکنده به این صورت است:

• ابتدا سرنگ را فشار دهید تا هوا خارج شود؛
• سر آن را به‌آرامی در سوراخ بینی نوزاد قرار بدهید؛
• به‌آرامی سرنگ را رها کنید تا مخاط به داخل کشیده شود؛
• پس از هر بار استفاده، سرنگ را با آب و صابون بشویید.

در مقاله زردی نوزاد اطلاعات جامعی درباره این موضوع وجود دارد، که مطالعه آن خالی از لطف نیست.

همانطور که برای درمان گرفتگی بینی نوزاد، روش‌های خانگی ساده و مؤثر توصیه می‌شود، در برخی موارد، خانواده‌ها به دنبال درمان‌های خانگی دیگر نیز هستند. یکی از این موارد، ختنه در منزل است که در صورت رعایت شرایط بهداشتی می‌تواند یک گزینه مناسب برای برخی خانواده‌ها باشد.

اگر علاقمند به مطالعه بیشتر در موضوعات مشابه هستید پیشنهاد یارا درمان مطالعه بهترین زمان سونوگرافی برای ضربان قلب جنین و سونوگرافی داپلر در بارداری است.

سخن پایانی

گرفتگی بینی نوزاد معمولاً یک مشکل موقتی و طبیعی است که با مراقبت‌های خانگی ساده قابل‌مدیریت است. بااین‌حال، اگر علائم شدید شد یا نوزاد دچار مشکلات تنفسی و کاهش اشتها گردید، بهتر است از مشورت پزشک بهره بگیرید تا سلامت نوزاد تضمین شود. آرامش و صبوری شما در این دوران برای راحتی و بهبود نوزاد بسیار مؤثر است.

سوالات متداول

1- چطور می‌توانم متوجه شوم که بینی کودک من گرفته است؟

از نشانه‌های رایج گرفتگی بینی در کودکان می‌توان به دشواری در نفس کشیدن، صدای خرخر در هنگام تنفس، اشکال در خوابیدن و بی‌قراری اشاره کرد. اگر کودک شما این علائم را دارد، ممکن است بینی‌اش گرفته باشد.

2- چه درمان‌هایی برای گرفتگی بینی در نوزادان مناسب است؟

استفاده از قطره‌های شستشوی بینی مخصوص نوزادان، بخار سرد یا استفاده از دستگاه مرطوب‌کننده هوا در اتاق کودک می‌تواند به کاهش گرفتگی بینی کمک کند. همچنین، در صورتی که وضعیت کودک بهبود نیافت، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

3- چه زمانی باید برای گرفتگی بینی نوزاد به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر نوزاد علاوه بر گرفتگی بینی، علائمی مثل تب، بی‌اشتهایی، نفس‌تنگی، خلط زرد یا سبز، خس‌خس سینه یا بی‌قراری شدید دارد، لازم است هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه شود.

4- آیا استفاده از دستگاه مکنده بینی برای نوزادان ایمن است؟

بله، استفاده از دستگاه‌های مکنده بینی (آسپیراتور) به‌طور کلی ایمن محسوب می‌شود، اما باید با دقت و طبق دستورالعمل استفاده شود. استفاده بیش‌ازحد یا خشن ممکن است باعث تحریک یا آسیب به بافت ظریف بینی نوزاد شود.

5- آیا گرفتگی بینی نوزاد خطرناک است؟

در اغلب موارد، گرفتگی بینی نوزاد طبیعی و موقت است و با درمان‌های خانگی ساده قابل کنترل است. اما اگر علائمی مانند تب، بی‌اشتهایی، تنفس سخت، یا خس‌خس سینه مشاهده شد، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.

6- بهترین روش درمان خانگی گرفتگی بینی نوزاد چیست؟

استفاده از قطره آب‌نمک، دستگاه بخور، مکنده بینی و افزایش تغذیه با شیر مادر از بهترین روش‌های خانگی برای تسکین گرفتگی بینی نوزاد هستند.