سریع‌ترین راه درمان زردی نوزاد در منزل که بهتر است بدانید!

زردی نوزاد (Neonatal Jaundice) یکی از شایع‌ترین مشکلات دوران نوزادی است که به دلیل افزایش ماده‌ای به نام بیلی‌روبین در خون ایجاد می‌شود و باعث زرد شدن پوست و سفیدی چشم نوزاد می‌گردد. این وضعیت در بیشتر نوزادان طبیعی و موقتی است و معمولاً در روزهای اول تولد دیده می‌شود و طی یک تا دو هفته بدون مشکل خاصی برطرف می‌شود. در بیشتر موارد، زردی نیاز به درمان پیچیده ندارد و با تغذیه مناسب و در صورت لزوم درمان‌های ساده مثل فتوتراپی کنترل می‌شود، اما در برخی شرایط اگر میزان بیلی‌روبین بالا باشد باید حتماً تحت نظر پزشک درمان شود تا از عوارض جدی جلوگیری شود.

درمان زردی نوزاد

درمان زردی نوزاد به‌شدت این مشکل و علت اصلی آن بستگی دارد. در بیشتر موارد، زردی فیزیولوژیک نیازی به درمان ندارد و طی 10 تا 14 روز به‌طور طبیعی رفع می‌شود. بااین‌حال، نظارت دقیق پزشک بر سطح بیلی روبین ضروری است.

اما زردی فیزیولوژیک چیست؟ بیلی‌روبین یک محصول زائد از تجزیه گلبول‌های قرمز قدیمی و آسیب‌دیده در بدن است. کبد در حذف بیلی‌روبین به‌عنوان یک ماده زائد نقش اساسی دارد. در رحم مادر، بیلی‌روبین نوزاد از طریق بند ناف به بدن مادر منتقل و دفع می‌شود. پس‌از تولد، کبد نوزاد باید بیلی‌روبین را خودش دفع کند. این فرایند ممکن است چند روز طول بکشد تا کبد به عملکرد کامل خود برسد. در این فاصله، بیلی‌روبین اضافی در بدن نوزاد تجمع می‌یابد و باعث بروز علائم زردی می‌شود. تمام نوزادان سطح بیلی‌روبین بالایی دارند و حدود ۶۰ درصد از نوزادان کامل علائم قابل‌مشاهده‌ای از زردی نشان می‌دهند. معمولاً درمان زردی نوزاد در این شرایط ضروری نیست، مگر اینکه سطح بیلی‌روبین بسیار بالا باشد یا نوزاد زودرس یا بیمار باشد. کم‌آبی بدن یا افزایش ناکافی وزن می‌تواند زردی را تشدید کند.

برای مراقبت بهتر از نوزاد در روزهای ابتدایی، به‌ویژه زمانی که والدین به کمک بیشتری نیاز دارند، استخدام پرستار کودک در منزل تهران می‌تواند گزینه مناسبی باشد تا مراقبت و پیگیری وضعیت نوزاد با دقت بیشتری انجام شود.

درمان زردی خفیف و متوسط

به‌طورکلی در موارد زردی خفیف، معمولاً نیازی به درمان خاصی نیست و کبد نوزاد طی چند روز بیلی روبین را به‌طور طبیعی پردازش می‌کند؛ اما اگر زردی متوسط باشد، نوردرمانی (Phototherapy) روش اصلی درمان زردی نوزاد است. در این روش، نوزاد زیر نور آبی خاص قرار می‌گیرد که بیلی روبین موجود در پوست را به ماده‌ای بی‌ضرر تبدیل می‌کند. گاهی از «بیلی‌بلنکت» نیز استفاده می‌شود که یک پد نوری است که مستقیماً روی بدن نوزاد قرار می‌گیرد. این نوع درمان زردی نوزاد معمولاً یک تا دو روز طول می‌کشد و می‌تواند در خانه یا بیمارستان انجام شود. تغذیه منظم هر سه تا چهار ساعت نیز برای جلوگیری از کم‌آبی و افزایش دفع بیلی روبین ضروری است.

درمان زردی شدید

در موارد شدید، ممکن است نیاز به استفاده از چندین منبع نوری (نوردرمانی چندگانه) برای درمان زردی نوزاد باشد که معمولاً در بخش نوزادان بیمارستان انجام می‌شود. در شرایط بسیار حاد، تعویض خون (Exchange Transfusion) به‌عنوان درمان نهایی به‌کار می‌رود. این روش شامل جایگزینی خون نوزاد با خون سالم از یک اهداکننده است که به‌سرعت سطح بیلی روبین را کاهش می‌دهد.

علاوه‌براین، اگر زردی ناشی از مشکلاتی مانند کم‌خونی همولیتیک، هپاتیت نوزادی یا آترزی صفراوی باشد، درمان علت اصلی ضروری است. این درمان ممکن است شامل جراحی، مکمل‌های ویتامینی یا تغییر رژیم غذایی نوزاد باشد. برای مثال در زردی ناشی از تفاوت گروه خونی، ممکن است فتوتراپی طولانی‌تری نیاز باشد تا اثر آنتی‌بادی‌های مادر در بدن نوزاد کاهش بیاید.

به نقل از سایت    www.nhs.uk  زردی نوزادان به این دلایل رخ می دهد:

Jaundice is caused by the build-up of bilirubin in the blood. Bilirubin is a yellow substance produced when red blood cells, which carry oxygen around the body, are broken down. Jaundice is common in newborn babies because babies have a high number of red blood cells in their blood, which are broken down and replaced frequently.

زردی به‌دلیل تجمع بیلی‌روبین در خون ایجاد می‌شود. بیلی‌روبین یک ماده زردرنگ است که هنگام تجزیه گلبول‌های قرمز، که اکسیژن را در بدن حمل می‌کنند، تولید می‌شود. زردی در نوزادان تازه‌متولدشده شایع است، زیرا تعداد گلبول‌های قرمز در خون نوزادان بالا است و این گلبول‌ها به‌طور مکرر تجزیه و جایگزین می‌شوند.

سریع‌ترین راه درمان زردی نوزاد در خانه چیست؟

اما شاید از خود می‌پرسید که در منزل، برای برای زردی نوزاد چی خوبه؟! در موارد خفیف زردی، می‌توان با اقداماتی ساده در خانه به بهبود سریع و درمان خانگی زردی نوزاد سه روزه تا 14 روزه کمک کرد:

• تغذیه مکرر با شیر: تغذیه مکرر نوزاد، چه با شیر مادر و چه با شیر خشک، می‌تواند به دفع سریع‌تر بیلی روبین کمک کند. نوزاد باید حداقل 8 بار در روز تغذیه شود.
• قرار‌دادن نوزاد در نور طبیعی: نور خورشید می‌تواند به کاهش بیلی روبین کمک کند. قرار‌دادن نوزاد در نزدیکی پنجره‌ای که نور خورشید به‌صورت غیرمستقیم می‌تابد، می‌تواند در درمان زردی نوزاد در خانه مفید باشد.
• آبرسانی کافی: حفظ هیدراتاسیون بدن نوزاد از طریق تغذیه منظم به دفع بیلی روبین کمک می‌کند.

توجه داشته باشید که زردی نوزاد ممکن است نیاز به نظارت پزشک داشته باشد و روش های درمان زردی نوزاد در منزل تنها برای موارد خفیف توصیه می‌شوند.

در کنار توجه به تغذیه مناسب نوزاد، در صورت نیاز می‌توان از متخصص تغذیه در منزل نیز برای دریافت راهنمایی درباره برنامه غذایی مادر و نوزاد کمک گرفت تا تغذیه متناسب با شرایط آن‌ها تنظیم شود.

بسیاری از والدین تصور می‌کنند شیردهی فقط به کاهش زردی نوزاد کمک می‌کند، اما واقعیت پزشکی کمی پیچیده‌تر است. پژوهش‌های بالینی نشان داده‌اند که نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، به دلایل فیزیولوژیک خاص، بیشتر از نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند در معرض زردی قرار دارند. این موضوع به‌هیچ‌وجه به معنای توصیه به قطع شیردهی نیست، بلکه صرفاً یک واقعیت علمی است که به والدین کمک می‌کند تصویر کامل‌تری از رابطه تغذیه و زردی نوزاد داشته باشند.

همانطور که در وبسایت nih نقل شده:

“Neonatal hyperbilirubinemia has a higher frequency in breastfed infants compared to formula-fed infants.”

“میزان بروز افزایش بیلی‌روبین در نوزادان تازه‌متولد در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، نسبت به نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند، بیشتر است.”

برای رفع زردی نوزاد مادر چه بخورد؟

برای رفع زردی نوزاد مادر چه بخورد؟ تغذیه مادر می‌تواند تأثیر بسزایی در کاهش و درمان زردی نوزاد داشته باشد. مادران شیرده باید رژیم غذایی متعادل و مغذی داشته باشند تا کیفیت شیر مادر بهبود بیاید؛ بنابراین در درمان خانگی زردی نوزاد سه روزه برای مثال، موارد زیر می‌توانند به مادران کمک کنند:

• مصرف مایعات کافی: آب، آبمیوه‌های طبیعی مانند آب پرتقال یا آب هویج و سوپ‌های مغذی می‌توانند به بهبود کیفیت شیر مادر کمک کنند.
• مصرف غذاهای سرشار از آنتی‌اکسیدان: میوه‌ها و سبزیجات تازه مانند سیب، اسفناج و گوجه‌فرنگی می‌توانند سیستم ایمنی بدن مادر و نوزاد را تقویت کند.

اگر زردی نوزاد ادامه پیدا کند یا علائم آن بیشتر شود، بهتر است به جای اتکا به درمان‌های خانگی، درخواست ویزیت پزشک عمومی در منزل داشته باشید تا وضعیت نوزاد توسط پزشک بررسی و درباره ادامه درمان تصمیم‌گیری شود.

سوالات متداول