درخشش اولین گوشواره نوزاد، لحظهای است که هر پدرو مادری با لبخند از آن یاد میکنند؛ اما بلافاصله بعد از این مرحله، مهمترین بخش ماجرا شروع میشود: رعایت مراقبتهای بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد؛ یعنی ضدعفونی منظم محل با سرم نمکی (دوبار در روز)، رعایت بهداشت دستها و خارج نکردن گوشواره اولیه به مدت حداقل ۶ هفته است. حتی حرفهایترین سوراخکاریها بدون رعایت پروتکلهای بهداشتی پساز آن، میتواند نوزاد را با چالشهایی نظیر عفونت، درد مزمن و بسته شدن مجدد سوراخ گوش روبهرو کند و این لحظات شیرین را به کامتان تلخ کند.
هدف ما این است که مرحلهبهمرحله به شما نشان بدهیم که چند روز بعد از سوراخ کردن گوش باید مراقبت کرد؟ مراقبت بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد باید چگونه باشد؟ و بهطورکلی، از نحوه تمیز کردن گوش نوزاد بعد از سوراخ کردن گرفته تا مدتزمانی که نباید گوشواره را درآورد، به شما توضیح خواهیم داد.
چرا رعایت مراقبتهای بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد ضروری است؟
بعد از سوراخکاری، محل گوشواره در واقع یک زخم باز کوچک است و پوست و بافتش هنوز ترمیم نشده و هر تماس آلودهای (دست نشسته، حوله مرطوب، آب استخر و…) میتواند باعث عفونت گوش نوزاد شود. راهنماهای انجمن متخصصان اطفال درباره مراقبت گوش نوزاد بعد از سوراخکاری تأکید میکنند که تمیز کردن منظم محل زخم با محلول مناسب و عدم دستکاری آن، مهمترین عامل برای پیشگیری از عفونت است. پس وقتی والدین میپرسند «چطور از عفونت گوش نوزاد بعد از سوراخکاری جلوگیری کنیم؟»، پاسخ علمی دقیقاً همین است:
- شستوشوی دستها قبلاز لمس گوش
- ضدعفونی گوش با محلول توصیهشده
- رعایت بهداشت بعد از گوشوارهگذاری
مراقبت درست به بدن فرصت میدهد تا بدون مزاحمت عوامل میکروبی، روند التیام زخم را طی کند. تمیز نگه داشتن محل، جلوگیری از فشار بیشازحد گوشواره و خشک نگه داشتن پوست در اطراف زخم، باعث میشود بافت جدید سریعتر تشکیل شود و سوراخ گوش پایدارتر شود. طبق توصیه منابع پزشکی، اگر مراقبت روزانه منظم باشد، اکثر سوراخهای نرمه گوش در کودکان طی حدود ۶–۸ هفته وارد فاز ترمیم اولیه میشوند.
مراحل مراقبت بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد
اگر برایتان سوال است چگونه گوش نوزاد را بعد از سوراخ کردن تمیز کنیم یا بهدنبال نحوه تمیز کردن گوش نوزاد بعد از سوراخ کردن هستید، مراحل زیر را برای مراقبت گوش نوزاد بعد از سوراخکاری بهعنوان یک الگوی کلی در نظر بگیرید:
- دستها را بشویید. قبلاز هر تماس با گوش، دستها را با آب و صابون بشویید و خشک کنید.
- استفاده از محلول مناسب: برای بسیاری از نوزادان، پزشکان یکی از این گزینهها را پیشنهاد میکنند:
- سرم نمکی استریل (نرمال سالین)
- محلولهای ضدعفونی ملایم مخصوص پیرسینگ یا محلول کلرهگزیدین رقیق (فقط در صورت تأیید پزشک)
- مقدار کمی از محلول را روی گاز استریل یا پنبه نرم بریزید.
- بهآرامی اطراف سوراخ را از جلو و پشت تمیز کنید تا پوستههای خشکشده و ترشحات نرم شوند و جدا شوند.
- در پایان، محل را با گاز استریل خشک بهصورت ضربهای خشک کنید؛ کشیدن خشن میتواند به پوست آسیب بزند.
این روند روزانه، هسته اصلی ضدعفونی گوش و مراقبتهای خانگی برای نوزاد بعد از پیرسینگ است.
نکات مهم برای ضدعفونی روزانه سوراخ گوش
برای اینکه نکات ضدعفونی گوش نوزاد پساز پیرسینگ را درست رعایت کنید، به موارد زیر توجه کنید:
- روزی ۲ بار تمیز کردن، در اکثر منابع پزشکی توصیه شده است؛ بیشتر از این تعداد میتواند پوست را خشک و تحریک کند.
- از الکل خالص، بتادین غلیظ، محلولهای معطر یا صابونهای قوی روی گوش نوزاد استفاده نکنید؛ این مواد ممکن است پوست را بسوزانند و روند ترمیم را کند کنند.
- حوله و ملحفه نوزاد را مرتب عوض کنید تا آلودگی و میکروب روی گوش منتقل نشود.
اگر سوراخ با دستگاه گان انجام شده است، برای مراقبت گوش نوزاد با دستگاه گان دستورالعمل مخصوص همان مرکز (مثلاً تعداد دفعات ضدعفونی یا نوع گوشواره پزشکی) را دقیق بخوانید.
جدول زیر، مراقبتهای بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد را به شکل خلاصهشده نشان میدهد:
| بازه زمانی | نوع مراقبت بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد | نحوه تمیز کردن گوش نوزاد بعد از سوراخ کردن | نکات کلیدی و هشدارها |
| ۰ تا ۴۸ ساعت اول | شروع مراقبتهای اولیه و جلوگیری از عفونت گوش نوزاد | شستوشوی دستها، تمیز کردن آرام جلوی گوش و پشت سوراخ با سرم یا محلول ملایم | گوشواره را درنیاورید؛ تماس با آب، صابون و شامپو ممنوع؛ پماد فقط با نظر پزشک |
| روز ۳ تا پایان هفته اول | تثبیت زخم و کاهش التهاب | روزی ۲ بار تمیز کردن، خشک کردن آرام؛ فقط در صورت توصیه پزشک، چرخش بسیار ملایم گوشواره پزشکی روی پوست خیس | قرمزی خفیف طبیعی است؛ تورم، درد شدید یا ترشح چرکی نشانه عفونت بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد است |
| هفته دوم تا ششم | ادامه مراقبت روزانه و پیشگیری از التهاب | ادامه تمیز کردن با سالین یا کلرهگزیدین رقیق (با تأیید پزشک)؛ بدون لمس و دستکاری بیدلیل | تا ۶ هفته گوشواره را خارج نکنید؛ از گوشواره غیرپزشکی یا فلزات حساسیتزا استفاده نکنید |
| بعد از ۶ هفته تا چند ماه | نظارت دورهای و کنترل حساسیت گوش | تمیز کردن ملایم در صورت دیدن پوسته یا ترشح؛ بررسی دورهای گوش برای قرمزی یا درد | مدت بهبود بسته به پوست نوزاد متفاوت است؛ در صورت علائم عفونت گوش نوزاد فوراً به پزشک مراجعه کنید |
| در هر زمان هنگام مشکل | مراقبت فوری و مراجعه به پزشک | تمیز کردن آرام بدون فشار یا چرخاندن شدید | تب، تورم، بوی بد یا ترشح غلیظ = نیاز فوری به بررسی پزشک؛ نوع پماد را فقط پزشک تعیین میکند |
چرخاندن گوشواره: بله یا خیر؟
یکی از سوالات رایج در موضوع نکات بهداشتی در مراقبتهای بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد این است که «آیا باید گوشواره را بچرخانیم یا نه؟». در گذشته، در بسیاری از راهنماها توصیه میشد گوشواره روزی چند بار چرخانده شود تا به پوست نچسبد؛ برخی منابع هنوز هم این توصیه را همراه با استفاده از پماد آنتیبیوتیک موضعی مطرح میکنند. اما امروزه بسیاری از متخصصان تأکید میکنند که دستکاری زیاد و چرخاندن مداوم گوشواره، اگر با دست آلوده انجام شود، خود میتواند عامل عفونت باشد. بنابراین:
- اگر مرکز پزشکی یا پزشک شما صریحاً گفتهاند که گوشواره را روزی یکبار، فقط هنگام تمیز کردن و روی گوش خیسشده با محلول، کمی بچرخانید، مطابق دستور خودشان عمل کنید.
- اگر دستور مشخصی ندارید، معمولاً کافی است گوش را تمیز کنید و از دستکاری اضافه خودداری کنید.
- هرگز گوشواره را خشک و با زور نچرخانید؛ این کار میتواند زخم را دوباره باز کند.
چه کارهایی بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد ممنوع است؟
خیلی از والدین در موضوع مراقبتهای بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد میپرسند: «چند روز گوشواره را نباید درآورد؟» پاسخ علمی این است که حداقل ۶ هفته (حدود ۴۲ روز) گوشواره نباید خارج شود تا سوراخ پایدار شود. راهنماهای متخصصان اطفال نیز تأکید میکنند که در این مدت، خارج کردن گوشواره میتواند باعث بسته شدن سوراخ و حتی ایجاد زخم جدید شود.
پس اگر میخواهید بدانید چند روز بعد از سوراخ کردن گوش باید مراقبت کرد، در نظر داشته باشید که یک دوره حداقل ۳–۶ هفتهای برای مراقبت روزانه و یک دوره طولانیتر (چند ماه) برای احتیاط در تعویض و خارج کردن گوشواره لازم است.
همچنین یادتان باشد که در ۲۴–۴۸ ساعت اول، بهتر است گوش نوزاد با آب صابون، استخر، وان و حتی شامپو تماس مستقیم نداشته باشد، چون این زمان، حساسترین فاز زخم تازه است. بعد از این مدت، حمام سریع و ملایم با دقت در خشک کردن ناحیه زخمیشده مشکلی ندارد، اما تا چند هفته توصیه میشود از بردن نوزاد به استخر و جکوزی خودداری کنید، چون این محیطها منبع میکروب هستند و احتمال عفونت گوش نوزاد را بالا میبرند.
در دوره اولیه ترمیم، بهتر است فقط از گوشواره پزشکی هیپوآلرژنیک (مثلاً تیتانیوم پزشکی، استیل جراحی یا پلاستیک پزشکی) استفاده شود. فلزات بیکیفیت یا آلیاژهای نامعلوم میتوانند باعث حساسیت گوش، خارش، التهاب و حتی واکنش آلرژیک جدی شوند. پس تا زمانی که پزشک تأیید نکرده، سراغ گوشوارههای فانتزی و سنگین نروید، چون وزن زیاد گوشواره هم ممکن است سوراخ را گشاد یا پاره کند.
بیشتر بخوانید: درمان آفت دهان نوزاد
نشانههای عفونت گوش نوزاد
خیلی مهم است که علائم عفونت بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد را زود بشناسید تا در صورت نیاز سریعاً اقدام شود:
- قرمزی بزرگ اطراف سوراخ
- داغ شدن پوست ناحیه نسبت به نقاط دیگر گوش
- ورم و سفت شدن در اطراف لاله گوش
این نشانهها، اگر خفیف و محدود باشند، میتوانند طبیعی باشند؛ اما اگر قرمزی و ورم بزرگ و دردناک باشند، احتمال عفونت بالاست.
ترشحات و بوی ناخوشایندی که نشاندهنده عفونت گوش نوزادند عبارتاند از:
- خروج ترشح زرد، سبز یا شیریرنگ از سوراخ
- ایجاد پوستههای ضخیم، چسبنده و بدبو
- بوی ناخوشایند دائمی از اطراف گوشواره
ترشحات شفاف و کمی چسبناک میتوانند بخشی از روند ترمیم باشند، اما وجود چرک غلیظ و بدبو معمولاً نشانه عفونت است و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
ضمنا اگر نوزاد علاوهبر علائم موضعی، تب، بیقراری شدید، بیاشتهایی یا خوابآلودگی غیرطبیعی دارد، باید احتمال عفونت جدیتر را در نظر گرفت. Cleveland Clinic میگوید که در این شرایط، مراجعه به پزشک یا اورژانس اطفال ضروری است، چون عفونت پوست میتواند به سایر بافتها نیز گسترش پیدا کند. درچنین مواردی می توانید از خدمات ویزیت متخصص اطفال در منزل یارادرمان استفاده کنید.
You should call a healthcare provider if you experience:
- Chills or fever.
- Earring or earring clasp that won’t move or becomes embedded in your ear.
- Redness, swelling and pain in your earlobe or cartilage.
- Foul-smelling yellow pus or discharge from your piercing.
در صورت مشاهده موارد زیر باید با پزشک تماس بگیرید:
- لرز یا تب.
- گوشواره یا گیره گوشواره که حرکت نمیکند یا در گوش فرو میرود.
- قرمزی، تورم و درد در لاله گوش یا غضروف.
- چرک یا ترشح زرد بدبو از محل پیرسینگ.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در کنار مراقبتهای خانگی، اکنون که میدانیم چند روز بعد از سوراخ کردن گوش باید مراقبت کرد؟ باید بهطور دقیق هم بدانید چه زمانی دیگر نباید صبر کنید. در این موارد لازم است حتماً با پزشک نوزاد تماس بگیرید یا مراجعه حضوری داشته باشید:
- قرمزی و ورم که بعد از ۲–۳ روز نهتنها بهتر نشده، بلکه بیشتر شده است.
- درد واضح هنگام لمس گوش یا گریه شدید نوزاد با هر تماس کوچک با گوش
- خروج چرک غلیظ، زرد یا سبز، یا وجود خونریزی مکرر
- تب بالاتر از حدود ۳۸ درجه، لرز، یا علائم عمومی مثل بیحالی شدید
اما یادتان باشد در هر حالتی اگر در مورد وضعیت گوش نوزاد دلبندتان تردید دارید، همیشه سمتِ احتیاط را بگیرید و به مطب پزشک مراجعه کنید.
بهترین پماد و محلول برای مراقبت گوش نوزاد
در بعضی پروتکلهای پزشکی در بحث نکات بهداشتی بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد، برای ضدعفونی پوست اطراف سوراخ، محلول کلرهگزیدین رقیق یا سایر آنتیسپتیکهای ملایم توصیه میشوند. این محلولها میتوانند سطح پوست را از میکروبها پاک کنند و به پیشگیری از عفونت کمک کنند؛ اما در پوستهای خیلی حساس ممکن است کمی تحریک ایجاد کنند، بنابراین حتماً قبلاز استفاده با پزشک نوزاد مشورت کنید.
سرم نمکی استریل (نرمال سالین) هم یکی از امنترین گزینههاست؛ چون فاقد الکل و عطر است و بهخوبی ترشحات خشکشده را نرم میکند. بسیاری از منابع مراقبت پیرسینگ، استفاده از سالین یا محلولهای شبیه آن را برای تمیز کردن روزانه پیشنهاد میکنند.
اما وقتی بحث بهترین پماد برای بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد مطرح میشود، مهمترین اصل این است که خودسرانه پماد آنتیبیوتیک یا کرم استروئیدی برای نوزاد استفاده نکنید. برخی دستورالعملها استفاده از مقدار کمی پماد آنتیبیوتیک موضعی دو بار در روز را بعد از سوراخ کردن گوش پیشنهاد میکنند، اما این توصیه معمولاً مخصوص محصولات خاص و تحت نظر پزشک است.
پس بهطور خلاصه:
- نوع پماد را پزشک نوزاد مشخص کند.
- قبلاز زدن پماد، گوش باید تمیز و خشک شده باشد.
- لایه پماد باید بسیار نازک باشد تا منفذ سوراخ را مسدود نکند.
بیشتر بخوانید: درمان زردی نوزاد در منزل
چند وقت طول میکشد گوش نوزاد خوب شود؟
برای نرمه گوش، معمولاً ۶ تا ۸ هفته زمان لازم است تا زخم بهطور اولیه ترمیم شود؛ در برخی نوزادان با پوست حساس، این مدت میتواند طولانیتر شود. پس پاسخ تقریبی به سوال «چند وقت طول میکشد گوش نوزاد خوب شود؟» این است:
- حدود ۶ هفته مراقبت فعال روزانه نیاز است،
- و چند ماه احتیاط در تعویض و خارج کردن طولانیمدت گوشواره.
برای جلوگیری از التهابهای طولانیمدت:
- از لباسهایی با یقه تنگ که به گوش میگیرند استفاده نکنید.
- موها، کلاه و کاورهای ضخیم را طوری تنظیم کنید که مدام روی گوش مالیده نشوند.
- اگر نوزاد روی گوش تازه سوراخشده میخوابد و بیقراری میکند، سعی کنید چند شب وضعیت خوابش را کمی تغییر دهید تا فشار مستقیم روی گوشش کمتر شود.
- در صورت سابقه اگزما یا آلرژی پوستی، حتماً قبلاز سوراخ کردن گوش با متخصص اطفال یا پوست مشورت کنید.
جمعبندی
مراقبت صحیح بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد، مهمترین عامل برای جلوگیری از عفونت، کاهش التهاب و بهبود سریعتر زخم است. اگر مراحل تمیز کردن، ضدعفونی و مراقبت روزانه را درست انجام دهید، روند ترمیم گوش نوزاد بدون دردسر پیش خواهد رفت و نگرانیهای شما بسیار کمتر میشود. اما اگر میخواهید این فرآیند کاملاً ایمن، بدون استرس و با استفاده از گان استریل و گوشواره پزشکی انجام شود، بهترین انتخاب مراجعه به مرکز تخصصی … است؛ جایی که این کار توسط تیم آموزشدیده، محیط کاملاً بهداشتی و تجهیزات استاندارد انجام میشود.
سوالات متداول
-
چند روز بعد از سوراخ کردن گوش نوزاد باید مراقبت انجام شود؟
معمولاً برای نرمه گوش، حداقل ۳ تا ۶ هفته مراقبت روزانه (تمیز کردن و چک کردن گوش) لازم است تا زخم بسته و پایدار شود. بسیاری از راهنماها پیشنهاد میکنند گوشواره حداقل ۶ هفته در گوش باقی بماند و مراقبت سبک تا چند ماه ادامه پیدا کند.
-
آیا باید گوشواره را بچرخانیم؟
در برخی روشها، مخصوصاً زمانی که همراه گوشواره پزشکی، محلول و دستور مشخص داده میشود، ممکن است چرخاندن ملایم روزی یکبار روی گوش پساز خیس کردنش توصیه شود. در بسیاری از منابع جدید، دستکاری اضافه و چرخاندن گوشواره به شکل خشک پیشنهاد نمیشود و فقط تمیز کردن و ضدعفونی آرام کفایت میکند.
-
اگر گوش نوزاد قرمز شد چه کنیم؟
قرمزی خفیف تا ۲–۳ روز اول طبیعی است. در این زمان، ضدعفونی ملایم روزانه را ادامه دهید و مراقب باشید لباس یا دست به گوش نخورد. اگر قرمزی بیشتر شد، گوش متورم و دردناک شد یا همراه تب و ترشح چرکی بود، دیر نکرده و حتماً با پزشک نوزاد مشورت کنید.
-
بهترین محلول ضدعفونی چیست؟
در بیشتر موارد، سرم نمکی استریل یا محلولهای سالین مخصوص پیرسینگ برای نوزاد انتخاب امنتری هستند. در برخی پروتکلها، محلولهای ضدعفونی مثل کلرهگزیدین رقیق نیز زیر نظر پزشک استفاده میشوند. مهم این است که از الکل خالص، بتادین غلیظ و محلولهای معطر روی پوست حساس نوزاد استفاده نشود.
