با جستجوی سوال یبوست طولانی مدت نشانه چیست، احتمالا با فهرستی از دلایل و علت‌های یبوست مواجه می‌شوید. خیلی از دلایل مربوط به سبک زندگی و رژیم‌های غذایی ناسالم است. همچنین نداشتن تحرک یا نگه داشتن مدفوع می‌تواند باعث یبوست شود. اما گاهی هم یبوست نشانه‌ای از مشکلات سلامتی مخصوصا در دستگاه گوارش، هورمون‌ها یا سیستم عصبی است.
علت یبوست زیاد
یبوست یکی از شایع‌ترین مشکلات گوارشی است که بسیاری از افراد آن را تجربه می‌کنند. برخی افراد هفته‌ای یک یا دو بار دچار یبوست می‌شوند. اما یبوست طولانی مدت نشانه چیست؟ خیلی وقت‌ها یبوست فقط به‌دلیل رژیم غذایی بد، ننوشیدن آب کافی یا نداشتن تحرک است.
گاهی هم علت یبوست می‌تواند مشکلات زمینه‌ای هورمونی و گوارشی باشد. وب‌سایت nhs هم می‌گوید یبوست همچنین می‌تواند ناشی از یک عارضه پزشکی، مانند بیماری دیورتیکولی یا سرطان روده باشد، اما این مورد نادر است.
Constipation can also be caused by a medical condition such as diverticular disease or bowel cancer, but this is rare.
در ادامه مهمترین دلایل یبوست‌های مداوم و طولانی را بررسی می‌کنیم.
ننوشیدن آب و مایعات کافی
اولین پاسخ به یبوست طولانی مدت نشانه چیست، کم آبی بدن است. فردی که در طول روز آب و مایعات کافی نمی‌خورد بیشتر از دیگران دچار یبوست می‌شود. چون مصرف ناکافی مایعات (کمتر از 8 لیوان آب در روز) می‌تواند مدفوع را سفت و دفع آن را دشوار کند.
کم بودن میزان فیبر در رژیم غذایی
اگر زیاد یبوست می‌شوید احتمالا در وعده‌های غذایی خود فیبر کافی دریافت نمی‌کنید. مخصوصا مصرف ناکافی میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل، حجم مدفوع را کاهش داده و حرکت روده را کند می‌کند. پس حتما بهترین غذاهای فیبردار برای یبوست را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
عدم تحرک و ورزش نکردن
گاهی یبوست طولانی مدت نشانه کم‌تحرکی و فعالین فیزیکی نداشتن است. نشستن‌های طولانی می‌تواند حرکات روده را کند کرده و باعث سفت شدن مدفوع شود. برای همین هم معمولا سالمندان یا بیماران با مشکلات حرکتی خیلی وقت‌ها درگیر یبوست‌های مزمن و مداوم می‌شوند.
نگه داشتن مدفوع
نادیده گرفتنِ نیاز به اجابت مزاج هم تاثیر مستقیم روی ابتلای فرد به یبوست دارد. بیشتر کسانی که درگیر یبوست‌های طولانی هستند معمولا هنگام احساس نیاز به دفع مدفوع، از سرویس بهداشتی استفاده نمی‌کنند. مثلا در مهمانی‌ها یا مسافرت مدام رفتن به دستشویی برای اجابت مزاج را پشت گوش می‌اندازند.
مصرف برخی داروها
بسیاری از داروها می‌توانند باعث یبوست شوند. مخصوصا داروهای ضد افسردگی و برخی داروهای فشار خون می‌توانند عملکرد روده را مختل کنند. همچنین پاسخ یبوست طولانی مدت نشانه چیست، ممکن است مصرف مکمل‌های حاوی آهن یا منیزیم زیاد باشد.
مهمترین داروهایی که می‌توانند باعث یبوست شوند عبارتند از:
- مسکن‌های قوی مثل مسکن‌های حاوی کدئین، اکسی‌کدون و هیدرومورفون.
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) ازجمله ایبوپروفن و ناپروکسن.
- داروهای ضدافسردگی و مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (فلوکستین و آمی‌تریپتیلین).
- داروهای ضداسید معده حاوی کلسیم یا آلومینیوم،.
- قرص‌ها و مکمل‌های آهن.
- داروهای ضدحساسیت (آلرژی) و آنتی‌هیستامین‌ها مانند دیفن‌هیدرامین.
- برخی داروهای فشار خون مثل وراپامیل، دیلتیازم و نیفدیپین یا مسدودکننده‌های بتا (آتنولول).
- داروهای روان‌پزشکی، مانند کلوزاپین و اولانزاپین.
- داروهای ضدتشنج مخصوصا فنی‌توئین و گاباپنتین.
- داروهای ضدتهوع، ازجمله اندانسترون.
نکته: استفاده بیش از حد از ملین‌ها هم می‌تواند باعث وابستگی روده به این داروها و تنبل شدن برای فعالیت عادی دفع شود.
مشکلات گوارشی مزمن
جواب یبوست طولانی مدت نشانه چیست می‌تواند یک مشکل گوارشی مزمن باشد. مثلا بیشتر افراد مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) مرتب درگیر یبوست می‌شوند. همچنین یبوست‌های طولانی گاهی نشانه یک بیماری جدی دستگاه گوارش مثل سرطان روده بزرگ و راست‌روده یا تنگی و انسداد روده است.
اختلالات هورمونی
بیماری‌های زمینه‌ای هورمونی مثل کم‌کاری تیروئید یا دیابت کنترل‌نشده می‌تواند حرکت روده را کاهش بدهد. پس درصورت یبوست شدن مداوم و دوره‌ای برای مدت طولانی بهتر است از نظر مشکلات تیروئید و دیابت کنترل شوید. خیلی راحت با آزمایش در منزل می‌توانید وضعیت قند و تیروئید خود را چک کنید.
بارداری
یبوست در دوران بارداری بسیار شایع است. تقریبا بیشتر خانم‌ها در ماه‌های مختلف بارداری دوره‌های طولانی یبوست را تجربه می‌کنند. علت یبوست در زنان باردار هم بیشتر تغییرات هورمونی و افزایش پروژسترون یا فشار به راست روده به‌دلیل رشد جنین است.
تغییرات هورمونی در زنان
هورمون‌های زنانه می‌توانند تأثیر قابل‌توجهی بر حرکات روده داشته باشند. تقریبا علت یبوست در زنان هم بیشتر تغییرات هورمونی است. مثلا سطح هورمون پروژسترون پیش از قاعدگی بالا می‌رود و می‌تواند باعث کند شدن حرکات روده شود.
نکته: در یائسگی هم تغییرات هورمونی ممکن است منجر به تغییر در عادات اجابت مزاج شود.
برخی بیماری‌های زنان
گاهی علت یبوست در زنان، عارضه‌های است که اندام‌های تولیدمثل زنانه را تحت تأثیر قرار می‌دهند. مثلا اندومتریوزی که روده را درگیر کرده، می‌تواند باعث یبوست شود. کیست‌های تخمدان یا توده‌های لگنی که به روده فشار وارد می‌کنند هم در یبوست نقش دارند.
همچنین افتادگی (پرولاپس) اندام‌های لگنی و تغییرات کف لگن ناشی از بارداری هم می‌توانند در بروز یبوست دخیل باشند. مخصوصا زنانی که زایمان‌های متعدد داشته‌اند بیشتر با این مشکلات مواجه می‌شوند و یبوست‌های طولانی‌تری هم می‌گیرند.
بیماری‌های عصبی
انواع اختلالات در سیستم عصبی می‌توانند بر سیگنال‌دهی عصبی روده تأثیر بگذارند و منجر به کندی حرکت مدفوع شوند. مثلا علت یبوست می‌تواند بیماری‌های پارکینسون، آسیب نخاعی یا ام‌اس (مالتیپل اسکلروزیس) باشد. درصورت تکرار مشکل دفع بهتر توسط متخصص مغز و اعصاب در منزل ویزیت شوید.
استرس و افسردگی
هنگامی که دچار اضطراب یا استرس می‌شوید، بدن شما وارد وضعیت «جنگ یا گریز» می‌شود. در این حالت، دستگاه عصبی سمپاتیک فعال شده و در نتیجه، فرآیند هضم غذا متوقف یا کند می‌شود. مخصوصا اضطراب مزمن می‌تواند بر روند گوارش تأثیر منفی بگذارد.
افسردگی هم می‌تواند به دلایل گوناگونی منجر به یبوست شود. مثلا وب‌سایت healthline می‌گوید افراد مبتلا به افسردگی ممکن است تمام روز در رختخواب بمانند و فعالیت بدنی‌شان کاهش پیدا کند.
People who are depressed might stay in bed all day and have decreased physical activity.
همچنین افراد در افسردگی معمولا مقادیر زیادی غذای سرشار از قند یا چربی مصرف می‌کنند، یا اصلا غذای کافی نمی‌خورند. چنین تغییراتی در سبک زندگی و رژیم غذایی می‌تواند به احتمال زیاد باعث بروز یبوست شود.
نامنظم بودن وعده‌های غذایی
روده‌ها معمولا پس از بیدار شدن و صرف صبحانه فعالیت بیشتری دارند. نداشتن زمان منظم برای خودن غذا هم می‌تواند یکی از علت‌های یبوست باشد. چون نامنظم بودن وعده‌های غذایی ریتم طبیعی دستگاه گوارش را از بین می‌برد و رفلکس گاستروکولیک برای حرکات روده را کاهش می‌دهد.
وقتی زمان غذا خوردن دائماً تغییر می‌کند یا بعضی وعده‌ها حذف می‌شوند، ممکن است حجم مدفوع کم شود. همچنین در این شرایط احتمالا فیبر کمتری به بدن می‌رسد. برای همین هم تحریک حرکات روده هم کم شده و یبوست به‌وجود می‌آید.
درمان یبوست زیاد
تا اینجا دیدیم که یبوست چیست و چه علائمی دارد. حالا بد نیست با روش‌های درمان یبوست هم آشنا شویم. بسیاری از این روش‌ها خانگی و طبیعی هستند و معمولا شامل اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی می‌شوند. البته گاهی هم برای درمان یبوست شدید نیاز به قرص‌ها و داروهای ملین خواهد بود.
به‌طور کلی درمان‌های کاربردی برای کنترل یبوست عبارتند از:
- نوشیدن آب و مایعات فراوان برای هیدرانه نگه داشتن دستگاه گوارش و روده‌ها.
- مصرف مقدار زیادی مواد غذایی سرشار از فیبر شامل سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات و غلات کامل.
- کاهش و حذف غذاهای فرآوری‌شده، لبنیات و گوشت‌ها.
- فعال ماندن و داشتن تمرینات منظم ورزشی.
- نادیده نگرفتن احساس نیاز به دفع مدفوع و داشتن دفع بعد صرف وعده غذایی.
- دادن زمان کافی به‌خود برای استفاده از توالت.
- گذاشتن پاها روی چهارپایه کوتاه و بالاتر نگه داشتن زانوها از باسن برای برای آسان‌تر شدن دفع.
- مصرف قرص و شربت‌های ملین مثل بیزاکودیل، سی لاکس و پسلیوم.
- استفاده از شیاف‌های ضد یبوست مخصوصا شیاف بیزاکودیل و شیاف گلیسیرین.
- انجام تمرینات تقویت عضلات کف لگن (کگل).
- تنقیه و انما برای خارج کردن مواد دفعی سفت‌شده در روده.
- عمل جراحی برای اصلاح پرولاپس رکتوم یا انسداد در روده.
البته اگر یبوست باعث شد بیش از یک هفته دفع نداشته باشید یا با درد شدید و وجود خون در مدفوع همراه بود باید حتما توسط پزشک متخصص گوارش بررسی شود.
سخن پایانی
کسانی که زیاد دچار یبوست می‌شوند ممکن نگرانی‌هایی بایت سلامتی خودشان داشته باشند. اگر شما هم هفته‌ای دوبار و بیشتر برای دفع مشکل دارید احتمالا می‌پرسید که یبوست طولانی مدت نشانه چیست. معمولا مصرف ناکافی فیبر و نوشیدن ناکافی مایعات یا نداشتن تحرک باعث یبوست می‌شود. اما در برخی افراد یبوست می‌تواند ناشی از بیماری‌های گوارشی و عصبی یا اختلالات هورمونی باشد.
