احتمالا در گزارش‌های سونوگرافی‌های بارداری گزینه‌ای به‌نام Ac را دیده‌اید. اما Ac در سونوگرافی جنین چیست؟ این فاکتور یکی از شاخص‌های اندازه‌گیری بیومتری جنین است. Ac اندازه دور شکم جنین را در ماه‌های مختلف بارداری نشان می‌دهد. معمولا هم برای ارزیابی اندازه نوزاد، تخمین رشد و روند رشد جنین استفاده می‌شود. در این نوشته همه چیز را درباره محدوده‌های طبیعی Ac به شما می‌گوییم.
Ac در سونوگرافی جنین چیست؟
Ac یکی از فاکتورهای مهم در بیومتری جنین در دوران بارداری است. AC درواقع دور شکم جنین را اندازه‌گیری می‌کند. هدفش هم اسکن رشد جنین است. یعنی بررسی می‌کند که آیا جنین متناسب با سن بارداری‌اش رشد می‌کند یا خیر.
درواقع تغییرات در رشد شکم می‌تواند اطلاعات مفیدی در مورد رشد و تغذیه جنین ارائه بدهد. این فاکتور همچنین می‌تواند در محاسبه وزن تخمینی جنین هم کمک کند. به‌طور کلی برای شناسایی نوزادانی که ممکن است نیاز به نظارت دقیق‌تر داشته باشند بسیار مهم است.
نحوه اندازه‌گیری AC در سونوگرافی
حالا که دیدیم Ac در سونوگرافی جنین چیست، بد نیست با نحوه اندازه‌گیری این فاکتور مهم در سونوگرافی‌های بارداری هم آشنا شویم. به‌نوشته وب‌سایت glowm اندازه‌گیری دور شکم (AC) باید در یک برش عرضی از شکم جنین انجام شود که تا حد امکان دایره‌ای‌شکل باشد.
AC should be measured on a transverse section of the fetal abdomen that is as circular as possible.
معمولا اندازه‌گیری AC برای پهن‌ترین قسمت شکم جنین انجام می‌شود. یعنی باید تمام سطح معده، ستون فقرات و بخشی از ورید نافی را پوشش بدهد. کلیه‌ها هم نباید در این برش دیده شوند. اما دیده‌شدن غدد فوق‌کلیوی در کنار مهره‌ها اشکالی ندارد.
نکته: اندازه‌گیری AC بر اساس پوست خارجی شکم انجام می‌شود، نه استخوان‌ها یا اندام‌های داخلی.
بهترین زمان اندازه‌گیری AC در دوران بارداری
معمولا پیش از ۱۴ هفته اندازه‌گیری AC جزئی از بیومتری (سنجش ابعاد) روتین جنین نیست. به‌طور کلی بسته به هدف بالینی، می‌توان این اندازه‌گیری را از حدود هفته ۱۴ به بعد انجام داد. اما بهترین زمان برای انجام Ac در سونوگرافی جنین، در هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ بارداری است.
همچنین در سه ماهه سوم و تا هفته ۴۰ بارداری هم ممکن است برای ارزیابی اندازه جنین و تخمین وزن او، اسکن دور شکم جنین انجام شود. درصورت نیاز به سونوگرافی‌های پیگیری هم نهایتا هر سه هفته یک‌بار باید Ac در سونوگرافی جنین را اندازه گرفت.
با انجام سونوگرافی در منزل برای بارداری می‌توانید بدون مراجعه به مزاکز درمانی اندازه دور شکم جنین را در مراحل مختلف بارداری اندازه بگیرید.
اندازه نرمال AC جنین چقدر باید باشد؟
اندازه طبیعی دور شکم (AC) جنین معمولا براساس سن بارداری (تعداد هفته‌های بارداری) تعیین می‌شود. البته صرفا یک عدد ثابت و یکسان برای همه بارداری‌ها وجود ندارد. یعنی عدد Ac در سونوگرافی جنین باید از روی نمودارهای رشد هر جنین در هفته‌های بارداری تفسیر شود.
اندازه نرمال AC جنین در سه‌ماهه اول
عدد AC یا دور شکم جنین چندان در سه ماهه اول بارداری اهمیت ندارد و شاخص و ملاک خاصی هم برایش تعیین نشده است. البته هنوز برای ارزیابی روند رشد جنین مهم است. پس گاهی ممکن است در سونوگرافی‌های در هفته‌های ۱۱ تا ۱۴ بارداری هم دور شکم جنین اندازه‌گیری شوند.
اندازه نرمال AC جنین در سه‌ماهه دوم
در سه ماه دوم Ac در سونوگرافی جنین بسیار مهم است و در روتین سونوگرافی آنومالی حتما انجام می‌شود. اندازه دور شکم جنین طبیعی و نرمال در هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ بارداری هم باید بین صدک دهم و صدک نود قرار داشته باشد.
نکته: اندازه طبیعی دور شکم جنین در حدود هفته بیستم بارداری معمولا ۱۴.۹ سانتی‌متر است.
اندازه نرمال AC جنین در سه‌ماهه اول
اهمیت اندازه‌گیری AC در سه ماه سوم بارداری به‌عنوان یک شاخص مهم برای سنجش میزان رشد جنین بسیار زیاد است. معمولا هم اندازه نرمال دور شکم جنین بعد از هفته ۲۸ تا پایان بارداری، همان محدوده بین صدک دهم و صدک نود است. البته مقادیر دقیق نرمال این عدد با توجه به سن بارداری تغییر می‌کند.
جدول تغییرات AC جنین در بارداری
اندازه‌گیری دور شکم جنین در هفته ۱۲ تا ۴۰ بارداری بسیار مهم است. معمولا هم این اندازه‌ها از روی یک جدول و براساس صد‌ک‌های رشدی ارزیابی می‌شوند. قرار گرفتن عدد Ac بین صدهای دهم تا نودهم طبیعی است و برای هر جنین و مادر هم فرق می‌کند.
در جدول اندازه‌های نرمال برای Ac در سونوگرافی جنین را می‌بینید.
| سن بارداری | صدک دهم | صدک پنجاهم (میانه) | صدک نودم |
| ۱۴ هفته | ۷.۵ سانتی‌متر | ۸.۱ سانتی‌متر | ۸.۶ سانتی‌متر |
| ۱۶ هفته | ۹.۶ سانتی‌متر | ۱۰.۳ سانتی‌متر | ۱۱.۰ سانتی‌متر |
| ۱۸ هفته | ۱۱.۷ سانتی‌متر | ۱۲.۶ سانتی‌متر | ۱۳.۴ سانتی‌متر |
| ۲۰ هفته | ۱۳.۸ سانتی‌متر | ۱۴.۸ سانتی‌متر | ۱۵.۸ سانتی‌متر |
| ۲۲ هفته | ۱۵.۹ سانتی‌متر | ۱۷.۰ سانتی‌متر | ۱۸.۱ سانتی‌متر |
| ۲۴ هفته | ۱۷.۹ سانتی‌متر | ۱۹.۱ سانتی‌متر | ۲۰.۳ سانتی‌متر |
| ۲۶ هفته | ۱۹.۹ سانتی‌متر | ۲۱.۲ سانتی‌متر | ۲۲.۶ سانتی‌متر |
| ۲۸ هفته | ۲۱.۹ سانتی‌متر | ۲۳.۳ سانتی‌متر | ۲۴.۸ سانتی‌متر |
| ۳۰ هفته | ۲۳.۸ سانتی‌متر | ۲۵.۴ سانتی‌متر | ۲۷.۰ سانتی‌متر |
| ۳۲ هفته | ۲۵.۷ سانتی‌متر | ۲۷.۴ سانتی‌متر | ۲۹.۱ سانتی‌متر |
| ۳۴ هفته | ۲۷.۴ سانتی‌متر | ۲۹.۴ سانتی‌متر | ۳۱.۳ سانتی‌متر |
| ۳۶ هفته | ۲۹.۱ سانتی‌متر | ۳۱.۳ سانتی‌متر | ۳۳.۵ سانتی‌متر |
| ۳۸ هفته | ۳۰.۷ سانتی‌متر | ۳۳.۲ سانتی‌متر | ۳۵.۶ سانتی‌متر |
| ۴۰ هفته | ۳۲.۱ سانتی‌متر | ۳۵.۰ سانتی‌متر | ۳۷.۹ سانتی‌متر |
معمولا این عددها زمانی نگران‌کننده محسوب می‌شوند که اندازه‌های دور شکم جنین کمتر از صدک ۱۰ یا بیشتر از صدک ۹۰ باشد.
عوارض اﻧدازه کم دور شکم جنین
عوارض کم بودن اندازه Ac در سونوگرافی جنین چیست؟ کوچک بودن دور شکم جنین (AC) در سونوگرافی معمولا نشان‌دهنده این است که جنین کندتر از حد انتظار رشد می‌کند. همین رشد کم هم می‌تواند در ادامه بارداری یا بعد از تولد باعث مشکلاتی برای جنین و نوزاد شود.
مهمترین عوارض کوچک بودن دور شکم جنین:
- محدودیت رشد جنین بهدلیل عدم تحویل اکسیژن و مواد مغذی کافی از طریق جفت.
- وزن کم نوزاد هنگام تولد.
- کاهش اکسیژن رسانی بهدلیل اختلال در عملکرد جفت.
- زایمان زودرس مخصوصا درصورت رشد خیلی کم نوزاد.
- عدم تحمل استرس زایمان برای جنین.
- قند خون پایین پس از تولد و ذخیره انرژی کمتر.
- افزایش خطر عوارض سلامتی برای نوزاد یا مرده‌زایی.
البته با این‌حال کوچک بودن دور شکم جنین یا AC لزوما به معنای وجود عارضه نیست. یک نوزاد به‌طور طبیعی می‌تواند کوچک و سالم باشد. مخصوصا اگر روند رشد پایدار است و ادامه دارد.
عوارض اﻧدازه زیاد دور شکم ﺟﻧﯾن
جنین با دور شکم زیاد معمولا یک جنین بزرگ و سنگین است که می‌تواند می‌تواند خطر برخی عوارض را در حین زایمان افزایش بدهد. Ac زیاد همچنین می‌تواند برای خود جنین هم چه در حین زایمان یا بعد از تولد، مشکلات سلامتی به‌وجود بیاورد.
مهمترین عوارض زیاد بودن دور شکم جنین برای مادر:
- تغییرات غیرطبیعی در ضربان قلب جنین در طول زایمان.
- دیابت بارداری.
- خونریزی شدید یا خونریزی پس از زایمان.
- زایمان طولانی‌مدت و دشوار.
- دیستوشی شانه نوزاد در کانال زایمان.
- پارگی رحم و پارگی واژن (ناحیه پرینه).
همچنین نوزاد با دور شکم زیاد هم ممکن است درگیر عوارض‌های زیر شود:
- مشکلات تنفسی.
- تعداد بالای گلبول‌های قرمز خون.
- یرقان و زردی نوزادی.
- قند خون پایین یا هیپوگلیسمی.
البته بروز این عوارض در تمام نوزادانی که دور شکم بزرگی دارند، قطعی نیست. مهمترین نکته این است که فقط دور شکم جنین بزرگ است، یا جنین به‌طور کلی بزرگ‌تر از دیگر جنین‌ها محسوب می‌شود.
چه زمانی AC غیرطبیعی نیاز به بررسی توسط فوق تخصص طب مادر و جنین دارد؟
تا اینجا دیدیم عوارض کم یا زیاد بودن مقدار Ac در سونوگرافی جنین چیست. اما واقعا چه زمانی دور شکم جنین غیرطبیعی نیاز به مراجعه به پزشک یا ویزیت متخصص زنان در منزل دارد؟ AC کم یا زیاد به‌تنهایی نشان‌دهنده چیز بدی نست. مخصوصا اگر AC با دیگر با اندازه‌گیری‌های جنینی هماهنگ باشد.
به‌طور کلی در موارد زیر AC غیرطبیعی حتما باید توسط پزشک بررسی شود:
- عدم هماهنگی عدد AC با با سایر اندازه‌گیری‌های جنینی.
- پاتولوژی مشکوک جنین یا جفت.
- وجود عوامل خطر اضافی یا یافته‌های غیرطبیعی سونوگرافی.
- AC زیر صدک سوم.
- AC نامتناسب با دور سر یا طول استخوان ران.
- AC غیرطبیعی با ناهنجاری‌های ساختاری مثل آسیت، هپاتومگالی، توده شکمی یا پلی‌هیدرآمنیوس.
معمولا هم بیشتر AC کوچک نیاز به پیگیری‌های فوری پزشکی دارد. زیرا کم بودن دور شکم می‌تواند نشان‌دهنده محدودیت رشد جنین باشد. منتها AC زیاد لزوما باعث عوارض نمی‌شود و به‌معنی ماکروزومی جنین نیست.
