مراقبت از بیمار پارکینسون بدون راهنمایی میتواند باعث احساس سردرگمی شود. خوشبختانه تقریبا بیشتر بیماران برای مدتهای طولانی چندین ساله، عملا مستقل هستند و میتوانند کارهای روزانه و شخصی خودشان را انجام بدهند. برای بیماران با علائم حاد هم باید فضای خانه کاملا ایمن شود و رژیم غذایی سالم داشته باشند. همچنین ممکن است بیمار برای حمام کردن و لباس پوشیدن هم نیاز به کمک داشته باشد.
روش های مراقبت از بیمار پارکینسون
مراقبت از بیمار پارکینسون بسیار پیچیده است و میتواند شامل موارد بسیار زیادی شود. بهنوشته وبسایت cuanschutz هدف اصلی این مراقبتها،.کمک به حفظ استقلال بیمار پارکینسون و فراهم کردن شرایطی برای ادامه زندگی با بیشترین کیفیت برای فرد است.
A goal with Parkinson’s disease is to help people be independent and live their life.
ممکن است در برخی روزها لازم باشد در انجام بیشتر کارهای روزمره به بیمار کمک کنید. در برخی روزها احتمالا فقط کافی است به بیمار فرصت کافی بدهید تا خودش کارهای شخصیاش را انجام دهد.
در ادامه یازده نکته مفید برای مراقبان بیماران پارکینسون را بررسی میکنیم.
امن کردن محیط خانه برای بیمار پارکینسون
مراقبت از بیمار پارکینسون قبل از هر چیزی به یک خانه امن نیاز دارد. خانه محل زندگی و مرکز خاطرات بیمار محسوب میشود. برای همین ایجاد تغییرات در خانه برای تأمین امنیت جسمی بیمار ضروری است. مخصوصا برای بیماران بااختلال حرکتی شدید که احتمال زمین خوردن آنها زیاد است.

برای امن کردن خانه میتوانید کارهای زیر را انجام بدهید:
- نصب دستگیرهها حمایتی در حمام برای راحتتر ایستادن بیمار در زمان دوش گرفتن.
- فراهم کردن از نور کافی در فضای خانه مخصوصا راهپلهها و راهروها.
- اصلاح تاخوردگی و لغزندگی فرشها برای لیز نخوردن بیمار در زمان راه رفتن.
- برداشتن موانع و وسایل در مسیر پرتردد بیمار برای جلوگیری از زمین خوردن.
فعال نگه داشتن بیمار با تمرینات ورزشی
انجام فعالیتهای بدنی و کاردرمانی در منزل یکی از مهمترین نیازهای بیماران پارکینسون است. تمرینات سبک هوازی، قدرتی، تعادلی و کششی به کاهش علائم شایعی مانند لرزش یا سفتی عضلات کمک میکند. ورزش همچنین روحیه بیمار را حفظ کرده و افسردگی و اضظراب معمول در پارکینسون را کاهش میدهد.
چند روش برای تشویق بیماران به انجام فعالیتهای بدنی:
- انجام حرکات ورزشی ملایم و تمرینات کششی.
- پیادهروی در نوبتهای صبح و عصر.
- شرکت در کلاسهای یوگا روی صندلی یا کلاسهای رقص.
زمانبندی درست برای مصرف بهموقع داروها
یکی از بخشهای حیاتی مراقبت از بیمار پارکینسون، مدیریت دقیق زمان مصرف داروها برای جلوگیری از تشدید بیماری است. برای دادن داروهای بیمار برنامه زمانی مشخصی داشته باشید. میتوانید از جعبههای تقسیم داروی رنگبندیشده استفاده کنید. یا حتی روی اپلیکیشنهای یادآوری دارو آلارم بگذارید.
همچنین مهم است برخی داروها با فاصله از غذا یا برخی داروهای دیگر مصرف شوند. متخصص طب سالمندان در منزل میتواند بهترین زمانبندی برای مصرف داروها بدون بروز تداخل یا ناراحتیهای گوارشی برای بیمار را به شما بدهد.
فراهم کردن رژیم غذایی سالم و مقوی برای بیمار
بیماران پارکینسون باید یک رژیم غذایی دقیق داشته باشند. غذاهای مقوی و سالم همراه با آب و مایعات کافی برای این بیماران ضروری است. بهترین کار این است که وعدههای غذایی مغذی مخصوصا غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ و فیبر برای بیمار تهیه کنید. غذاهای مضر برای پارکینسون را هم بشناسید.
همچنین غذا خوردن گاهی برای بیماران سخت میشود و در بلع مشکل پیدا میکند. پس همه غذاها باید نرم باشند تا بهراحتی جویده شوند. مراقبان هم باید زمان کافی برای دادن غذا به بیمار اختصاص بدهند. علاوه براینها حواستان به نوشیدن آب و مایعات کافی برای هیدراتاسیون مناسب بدن بیمار باشد.

رسیدگی به نظافت شخصی بیمار
مراقبت از بیمار پارکینسون در منزل ریزهکاریهای زیادی دارد. مخصوصا رسیدگی به بهداشت فردی بیمار بسیار مهم است. کار را برایشان آسان کنید. اگر بهدلیل بیماری پارکینسون، دستها یا انگشتانشان خشک و سفت شده است، میتوانید مسواک برقی یا ریشتراش برقی را امتحان کنید.
اگر هم در نخ دندان کشیدن یا مسواک زدن به بیمار کمک میکنید، مراقب باشید که این وسیلهها به انتهای زبانشان تماس پیدا نکند تا دچار حالت تهوع (اِغ زدن) نشوند. برای بیمارانی که مشکل آبریزش از دهان دارند، یک حوله کوچک دم دست داشته باشید.
فراهم کردن ایمنی و راحتی برای حمام کردن
یکی دیگر از موارد مهم در مراقبت از بیمار پارکینسون در منزل، حمام کردن بیمار است. برای حفظ ایمنی و راحتی، از دوش برای شستن بیمار استفاده کنید. استفاده از وان ممکن است برای بیمارانی با اختلالات حرکتی و عدم تعادل خطر زمین خوردن داشته باشد.
هنگام استحمام، بیمار را روی صندلی مخصوص دوش بنشانید و از سردوش دستی استفاده کنید. مطمئن شوید که بیمار دستگیره ایمنی (میله کمکی) را گرفته است. پس از استحمام هم بیمار را در یک حوله تنپوش (روبدوشامبر) جاذب آب بپیچید تا نیازی نباشد خودش را با حوله خشک کند.
نکته: گاهی اوقات بیماری پارکینسون باعث ایجاد شوره سر میشود. در این شرایط، از شامپویی حاوی مقدار کمی سالیسیلیک اسید استفاده کنید.
انتخاب لباسهایی که راحت پوشیده میشوند
یک نکته ظریف در مراقبت از بیمار پارکینسون، فراهم کردن لباسهای راحت برای بیمار است. مثلا شلوارهایی با کمر کشی، سوتینهایی که از جلو قلاب میشوند و جورابهای لولهای به جای جورابهای رسمی عالی هستند. یادتان هم باشد تا حد امکان اجازه دهید خودشان لباس بپوشند.
البته لباس پوشیدن را برای بیمار ساده کنید. لباسها را از قبل، به ترتیبی که دوست دارند بپوشند، بچینید. اگر لباسهای مورد علاقه بیمار دکمه دارد، آنها را با چسب ولکرو جایگزین کنید. وسایل کمکی برای لباس پوشیدن مانند دکمههای آویز یا پاشنهکشهای بلند را دم دست بیمار بگذارید.
حمایت از سلامت عاطفی و روانی بیمار
بیماری پارکینسون فقط جسمی نیست و میتواند تاثیر منفی جدی روی سلامت عاطفی و روانی فرد بگذارد. خیلی از بیماران پارکینسون دچار اضطراب یا افسردگی میشوند و ممکن است احساس کنند که نادیده گرفته شدهاند. برای همین حمایت از سلامت عاطفی و روانی برای این بیماران بسیار حیاتی است.

چند راهکار ساده برای حمایت از سلامت عاطفی و روانی بیماران پارکیسنون وجود دارد:
- شرکت در گروههای حمایتی و جلسات مشاوره.
- انجام تمرینات ذهنآگاهی (مایندفولنس).
- وقت گذاشتن برای بیمار و پرداختن به سرگرمیهای مشترک.
یافتن سرگرمیهای مناسب برای مبتلایان به پارکینسون
مراقبت از بیمار پارکینسون فقط دادن داروها در زمان مقرر و حمام کردن یا لباس پوشاندن بیمار نیست. مهم است که بیمار روزانه سرگرمیهای متناسب با وضعیت جسمی خودش داشته باشد. مثلا باغبانی یا حل کردن پازل، هماهنگی میان دست و چشم و مهارتهای حرکتی ظریف را تقویت میکنند.
همچنین کارهای خلاقانه مانند نوشتن، نقاشی یا نواختن آلات موسیقی به بیماران اجازه میدهد تا خودشان را ابراز کنند و احساساتشان را درگیر کنند. چنین فعالیتهایی همچنین کمک میکند تا بیماران فعال و راضی بمانند. این کارها حسی از موفقیت هم به فرد میدهند که برای مدیریت بیماری مهم است.
کمک گرفتن از تیم مراقبتی حرفهای
بسیاری از بیماران پارکینسون نیاز به خدمات مراقبتی حرفهای مثل کاردرمانی و فیزیوتراپی دارند. در مراحل پیشرفته بیماری گاهی بلع درمانی در منزل هم برای این بیماران لازم میشود. گفتاردرمانی هم یکی دیگر از نیازهای ویژه برای بیماران پارکیسنون است.
درضمن داشتن یک تیم پزشکی کامل شامل متخصص پارکینسون، متخصص مغز و اعصاب و متخصص اختلالات حرکت هم برای مراقبت از بیمار پارکینسون لازم خواهد بود. گروه حمایتی از دوستان و خانواده هم میتواند کمککننده باشد.
انجام واکسیناسیون دورهای برای آنفولانزا
تمام افرادی که بیماریهای مزمن (طولانیمدت) دارند، باید هر سال در فصل پاییز واکسن آنفولانزا بزنند. بیماران پارکینسون هم بیشتر از دیگران در خطر عفونتهای ریه قرار دارند. اصلا یکی از دلایل اصلی مرگ در بیماران پارکینسون ذاتالریه است.
معمولا پزشکان توصیه میکنند که بیماران پارکینسون حتما بهصورت دورهای و منظم واکسن آنفولانزا دریافت کنند. اگر بیمار بیش از ۷۵ سال سن دارد، بد نیست واکسن کووید-۱۹ را هم دریافت کند. مخصوصا اگر سیستم ایمنی ضعیف یا بیماری زمینهای دارد.
دقت و هوشیاری نسبت به تغییرات علائم
زمان مراقبت از بیمار پارکینسون باید به تغییرات در علائم، تواناییها و خلقوخوی او توجه کنید. وبسایت hopkinsmedicine هم تاکید میکند به دنبال منابع آموزشی باشید که به شما در درک بیماری پارکینسون و روند احتمالی پیشرفت آن کمک میکنند.
Investigate educational materials that can help you understand the disease and its likely progression.
خیلیوقتها تغییراتی ظریفی رخ میدهد که خود فرد همیشه متوجه آنها نمیشود. مخصوصا هرگونه تواناییهای حرکتی و بلع بیمار را بهدقت زیر نظر بگیرید. اگر داروهای بیمار عوض شده یا درمان جدیدی شروع شده حواستان به عوارضهای احتمالی باشد.
سخن پایانی
بیماری پارکینسون یک دزد است و به مرور زمان افراد را از بسیاری از چیزها محروم میکند. برای همین بیشتر بیماران بعد از مدتی و با شدت گرفتن علائم حرکتی معمولا نیاز به همراهی و حمایت دارند. مراقبت از بیمار پارکینسون باید با دانش کافی و یک برنامهریزی دقیق برای رژیم غذایی مناسب، ورزش و مصرف داروها انجام شود. کمک به بیمار برای انجام ایمن کارهای روزانه هم مهم است.