یکی از مهمترین نکات برای درمان پارکینسون در خانه، آشنایی با غذاهای مضر برای پارکینسون است. چون برخی مواد غذایی می‌توانند باعث تشدید علائم بیمار شوند یا در عملکرد داروها اختلال ایجاد کنند. مثلا مصرف زیاد گوشت قرمز و غذاهای فراوری‌شده یا لبنیات می‌تواند روند پیشرفت بیماری را تسریع کرده و روی طول عمر بیمار اثر منفی بگذارند.
فهرست غذاهای مضر برای پارکینسون
رژیم غذایی سرشار از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، گوشت قرمز و لبنیات می‌تواند باعث ایجاد التهاب و آسیب به سلول‌های مغزی شود. یعنی ممکن است سرعت پیشرفت علائم بیماری پارکینسون را بیشتر کند.
همچنین به‌نوشته وب‌سایت goodrx برخی مواد غذایی ممکن است با داروهای پارکینسون تداخل داشته باشند. یعنی می‌توانند باعث افزایش خطر بروز عوارض جانبی داروها شوند یا اثربخشی آن‌ها را کم کنند.
Some foods may interact with Parkinson’s medications. They can increase the risk for medication side effects, or decrease how well the medications work.
در ادامه غذاهای مفید و مضر برای پارکینسون را بررسی می‌کنیم.
| گروه غذایی | نمونه مواد غذایی | دلیل محدود کردن مصرف |
|---|---|---|
| غذاهای فوق‌فرآوری‌شده | چیپس، چوب‌شور، غذاهای فوری، کنسرو، شیرینی و نوشابه | دریافت زیاد قند، نمک و چربی و احتمال افزایش التهاب |
| گوشت قرمز | گوشت گاو، گوشت گوسفند و فرآورده‌های گوشتی | چربی اشباع بالا و احتمال تداخل پروتئین با جذب داروی لوودوپا |
| غذاهای سرشار از چربی اشباع | کره، روغن حیوانی، سوسیس، بیکن و غذاهای سرخ‌شده | احتمال افزایش التهاب و خطر بیماری‌های قلبی |
| لبنیات پرچرب | شیر پرچرب، پنیر و بستنی | احتمال ارتباط مصرف زیاد با تشدید علائم و پیشرفت بیماری |
| غذاهای سفت و خشک | نان خشک، گوشت سفت، آجیل کامل و خوراکی‌های سخت | افزایش خطر اختلال بلع، خفگی و آسپیراسیون |
| آب مرکبات در مقادیر زیاد | آب پرتقال و آب گریپ‌فروت | احتمال تشدید تهوع و رفلاکس یا تأثیر بر جذب برخی داروها |
غذاهای فوق فرآوری شده
غذاهای فوق فرآوری‌شده معمولا حاوی مواد افزودنی مانند شکر، نمک، چربی و مواد شیمیایی هستند. مخصوصا شیرینی‌ها و نوشابه‌ها از مهمترین غذاهای مضر برای پارکینسون محسوب می‌شوند. این غذاها می‌توانند باعث تسریع پیشرفت بیماری شوند و شدت علائم را هم بیشتر کنند.
غذاهایی فرآوری‌شده و مضر برای پارکینسون:
- چیپس و چوب شور
- تنقلات بسته‌بندی شده و کارخانه‌ای
- وعده‌های غذایی فوری
- غذاهای کنسروشده
- غذاهای سرخ‌شده
- شیرینی و خوراکی‌های قندی
- نوشابه (رژیمی و معمولی) و نوشیدنی‌های شیرین‌شده
گوشت قرمز
مصرف زیاد گوشت قرمز، مخضوضا گوشت گاو، ممکن است سرعت پیشرفت بیماری پارکینسون را افزایش بدهد. البته همه مطالعات چنین نتیجه‌ای را نشان نداده‌اند، اما دلایلی وجود دارد که می‌گوید مصرف زیاد و مداوم گوشت قرمز می‌تواند وضعیت پارکینسون را بدتر کند.
دلایل مضر بودن گوشت قرمز برای بیماران پارکینسون:
- وجود مقادیر زیاد چربی اشباع نسبت به گوشت‌هایی مانند مرغ یا بوقلمون.
- میزان بالای پروتئین در گوشت قرمز و تداخل با داروی لوودوپا.
- بالا بودن مقدار آهن در گوشت قرمز و کاهش جذب مناسب داروهای پارکینسون.
غذاهای سرشار از چربی اشباع
رژیم غذایی سرشار از چربی‌های اشباع‌شده می‌تواند تعادل باکتری‌های روده را به‌هم بزند. عدم تعادل باکتریایی روده هم باعث التهاب شده و به سیستم عصبی آسیب می‌رساند. چربی‌های اشباع‌شده همچنین جذب برخی مواد شیمیایی را که از عوامل خطر ابتلا به پارکینسون محسوب می‌شوند، بالا می‌برند.
نمونه‌های غذاهایی که چربی اشباع بالایی دارند عبارتند از:
- گوشت گاو، بیکن و سوسیس
- محصولات لبنی پرچرب
- کره و روغن حیوانی
- غذاهای سرخ‌شده
درضمن رژیم‌های غذایی سرشار از چربی‌های اشباع و ترانس می‌توانند خطر ابتلای بیمار پارکینسونی به بیماری‌های قلبی را افزایش بدهد.
لبنیات و محصولات گرفته‌شده از شیر
تحقیقات پیرامون ارتباط میان محصولات لبنی و بیماری پارکینسون نتایج متناقضی داشته‌اند. به‌طور کلی مصرف گاه‌به‌گاه شیر، پنیر و بستنی اشکالی ندارد. اما مصرف لبنیات زیاد سرعت پیشرفت و شدت علائم بیماری را بیشتر می‌کند.
علت مضر بودن محصولات لبنی برای پارکینسون:
- کاهش سطح آنتی‌اکسیدانِ اورات (Urate) در بدن و افزایش خطر برای سلول‌های عصبی.
- تغییرات باکتری‌های روده و بالا رفتن التهاب در بدن مخصوصا در افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز.
- افزایش از دست دادن سلول‌های مغزی در نواحی تحت تأثیر بیماری پارکینسون.
غذاهای سفت یا خشک
غذاهای سفت و خشک می‌توانند باعث خفگی یا آسپیراسیون (ورود غذا و مایعات به سیستم تنفسی) بیمار شوند. برای همین خطر عفونت‌های تنفسی مانند ذات‌الریه هم بیشتر می‌شود. سخت بودن جویدن غذا همچنین ممکن است تولید یا مدیریت بزاق بیمار را محدود کند و باعث مشکلات گوارشی شود.
غذاهایی مانند سوپ یا خورش حاوی مواد تشکیل‌دهنده با غلظت های مختلف هم می‌تواند برای بیمار مشکل‌ساز شود. برش، له کردن یا پوره کردن غذایی که جویدن آن سخت است، کمک می‌کند. همچنین می‌تونید به غذاها سس یا آب گوشت اضافه کنید تا نرم شوند.
استفاده از خدمات بلع درمانی در منزل برای بهبود توانایی قورت دادن بیمار هم می‌تواند به کاهش خطر خفگی و آسپیراسیون کمک کند.
مقادیر زیاد آب مرکبات مانند آب پرتقال
انواع آب مرکبات مثل آب پرتقال و گریپ‌فروت هم از غذاهای مضر برای پارکینسون محسوب می‌شوند. این نوشیدنی‌ها اسیدی هستند و ممکن است روی جذب داروها اثر بگدارند یا علائم جانبی مثل تهوع و رفکلاکس را بیشتر کنند. برای همین بهتر است مصرف این نوشیدنی‌ها برای بیماران پارکینسون کم شود.
تداخل‌های غذایی با داروهای پارکینسون
اصلی‌ترین غذاهای مضر برای پارکینسون، غذاهایی هستند که ممکن است با داروهای مصرفی بیمار تداخل داشته باشند. چندین تداخل غذایی-دارویی وجود دارد که باید حتما در رژیم غذایی بیماران پارکینسون به آن توجه شود.
مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز B (MAO-B)
مهارکننده‌های MAO-B مثل راساژیلین (آزیلکت)، سلاژیلین (زلاپار) و سافینامید (Xadago) با غذاهایی حاوی تیرامین بالا تداخل دارند. مصرف همزمان این داروها با غذاهای غنی از تیرامین می‌تواند باعث فشار خون بالا شود و خطرناک باشد.
غذاهای غنی از تیرامین عبارتند از:
- گوشت و ماهی نمک‌سود شده
- پنیر کهنه
- غذاهای تخمیر‌شده
- آبجو یا شراب با معده خالی
لوودوپا
لوودوپا-کاربی‌دوپا (سینمت) یکی از درمان رایج برای پارکینسون است. برخی از افرادی که این دارو را مصرف می‌کنند ممکن است دچار اثر پروتئینی شوند. یعنی پروتئین موجود در غذا با عملکرد دارو تداخل دارد. مثلا مصرف لوودوپا با یک وعده غذایی غنی از پروتئین ممکن است اثر آن را کاهش دهد.
البته خوردن پروتئین کافی برای حفظ عضلات و سایر عملکردهای بدن مهم است. خوشبختانه راهکارهایی برای گنجاندن مقادیر مناسبی از پروتئین در رژیم غذایی بیماران پارکینسون وجود دارد. ازجمله:
- پخش کردن مصرف پروتئین بیمار در طول روز.
- تنوع دادن به پروتئین‌های مصرفی با مصرف گوشت، ماهی، لبنیات، سویا، لوبیا و آجیل.
- مصرف بیشتر پروتئین در پایان روز و آخرین وعده غذایی یعنی شام.
- خوردن قرص لوودوپا 30 تا 60 دقیقه قبل از غذاهای حاوی گوشت.
همچنین وب‌سایت parkinsonseurope می‌گوید مکمل‌های آهن و مواد غذایی غنی از آهن هم می‌توانند مانع اثرگذازی لوودوپا شوند. بنابراین این مکمل‌ها را با فاصله چند ساعت از لوودوپا مصرف کنید.
Iron supplements and iron-fortified foods can also block levodopa, so take them a few hours apart from your medication.
غذاهایی که علائم پارکینسون را بدتر می‌کنند
یبوست، فشار خون پایین، رفلاکس و خستگی در پارکینسون شایع است. غذاهای مضر برای پارکینسون که بالا گفتیم، تاثیر مستقیمی روی شدت این علائم دارند. غذاهای فرآوری‌شده، رژیم‌های غذایی کم فیبر، کم آبی بدن و وعده‌های غذایی شیرین می‌توانند ناراحتی‌های گوارشی و یبوست بیمار را بدتر کنند. کافئین یا غذاهای اسیدی هم ممکن است باعث سوزش سر دل یا عصبانیت در برخی افراد شوند.
رژیم غذایی مناسب برای بیماران پارکینسون
بسیاری از افراد مبتلا به پارکینسون ناخواسته دچار کاهش وزن می‌شوند. این کاهش وزن می‌تواند باعث ضعف، خستگی و افزایش خطر زمین‌خوردن بیمار شود. برای همین مهم است که حتما تغذیه مقوی و سالمی حاوی انواع مواد مغذی و ویتامین‌ها داشته باشند.
یک رژیم غذایی مناسب می‌تواند مشکلات بلع، یبوست، کاهش اشتها یا عوارض جانبی داروها را کمتر کند. معمولا غذاهای مقوی برای بیماران پارکینسون شامل سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و منابع پروتئینی مفید (مانند تخم‌مرغ، ماهی، توفو یا حبوبات) است.
در ادامه دو رژیم غذایی معروف و موفق بین درمان شدگان پارکینسون را با هم بررسی می‌کنیم.
رژیم غذایی مدیترانه‌ای برای افراد مبتلا به پارکینسون:
- میوه، سبزیجات، آجیل، لوبیا، روغن زیتون و غلات کامل.
- ماهی و غذاهای دریایی چند بار در هفته.
- لبنیات، تخم مرغ و مرغ روزانه تا هفتگی.
- گوشت قرمز یک یا دو بار در ماه.
- شیرینی‌های گاه به گاه.
رژیم غذایی MIND برای افراد مبتلا به پارکینسون:
- حداقل شش وعده سبزیجات برگ‌دار در هفته
- انواع توت حداقل دو بار در هفته
- مغزها پنج بار در هفته
- سه وعده غلات کامل روزانه
همچنین پارکینسون ارتباط قوی با کمبود دوپامین در بدن دارد. برای همین دانشمندان دنبال راه‌هایی هستند که به‌طور طبیعی دوپامین را از طریق رژیم غذایی بالا ببرند.
با ویزیت دکتر تغذیه در منزل می‌توانید یک رژیم غذایی کامل بدون غذاهای مضر برای پارکینسون برای بیمار خود دریافت کنید.
سخن پایانی
هیچ غذایی در بیماری پارکینسون کاملاً ممنوع نیست. اما خوردن کم یا زیاد برخی غذاها ممکن است بر علائم و طول عمر بیمار تأثیر بگذارد. مثلا گوشت قرمز، چربی‌های اشباع‌شده، غذاهای فراوری‌شده و لبنیات از غذاهای مضر برای پارکینسون محسوب می‌شوند. غذاهای سفت که بلع مشکلی دارند هم می‌توانند باعث مشکلات گوارشی یا عفونت ریه و حتی خفگی در بیماران پارکینسون شوند.
