14 روش جایگزین فیزیوتراپی در منزل

در دردهای خفیف یا کوفتگی‌های معمولی بعد از آسیب و فعالیت‌های سنگین، می‌توانید به‌جای درمان فیزیوتراپی تخصصی از جایگزین فیزیوتراپی در منزل استفاده کنید. مثلا تمرینات اصلاحی و کششی یا قدرتی و تعالی در خانه انجام بدهید. برای درمان‌های مکمل تخصصی‌تر هم سراغ ماساژ درمانی، گرمادرمانی، سرمادرمانی و توانبخشی با وسایل کمکی بروید.

روش های جایگزین فیزیوتراپی در منزل

به‌نوشته وب‌سایت medgo2u تمرینات جایگزین فیزیوتراپی، حرکات پایه‌ای هستند که در فیزیوتراپی برای بهبود قدرت، دامنه حرکتی و ثبات به کار می‌روند.

These exercises are foundational movements used in physiotherapy to improve your strength, mobility, and stability.

مخصوصا زمانی که بیمار به‌‌دلیل وضعیت جسمی یا محدودیت‌های حرکتی شدید نمی‌تواند به کلینک فیزیوتراپی‌ و مراجعه کنید، بهترین راه انجام تکنیک‌ها و تمرین‌های جایگزین است.

در ادامه روش‌های مکمل و تمرینات قابل انجام برای فیزیوتراپی در منزل را معرفی می‌کنیم.

1. تمرینات اصلاحی و کششی

این تمرینات روی کاهش خشکی عضلات، افزایش انعطاف‌پذیری و بهبود وضعیت بدن تمرکز دارند. انجام درست این تمرین‌ها باعث کاهش فشار روی مفاصل و عضلات و تسکین برخی دردهای عضلانی می‌شود.

2. تمرینات قدرتی

این تمرین‌ها به تقویت عضلات و افزایش توان حرکتی فرد کمک می‌کنند. معمولا هم با استفاده از وزن بدن، کش‌های مقاومتی یا وزنه‌های سبک انجام می‌شوند.

3. تمرینات تعادلی

این تمرینات شامل تمرین ایستادن روی یک پا با تکیه‌گاه، انتقال وزن بدن و راه رفتن کنترل‌شده می‌شوند. بیشتر هم برای بهبود تعادل، هماهنگی حرکات و کاهش خطر زمین خوردن کاربرد دارند.

4. ماساژ درمانی

ماساژ در منزل بیشتر برای تسکین علائم استفاده می‌شود و به‌تنهایی جایگزین توانبخشی حرکتی نیست. اما ماساژ درمانی می‌تواند به کاهش موقت گرفتگی عضلات، احساس درد و تنش بافت‌های نرم کمک کند.

5. تمرینات تنفس عمیق و ریلکسیشن عضلانی

تنفس آرام و عمیق و شل‌کردن تدریجی عضلات به کاهش تنش عضلانی، آرامش بدن و کنترل استرس کمک می‌کنند. این تمرینات بیشتر برای بیماران مبتلا به دردهای مزمن یا تنش عضلانی استفاده می‌شوند.

6. گرما‌درمانی

در این روش از کمپرس گرم یا پد حرارتی برای کاهش خشکی مفاصل، شل‌شدن عضلات و تسکین درد استفاده می‌شود. گرمادرمانی روی نواحی با اختلال حس یا تورم و التهاب حاد باید با نظر متخصص باشد.

7. سرما‌درمانی

در بعضی آسیب‌های حاد از کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم استفاده می‌شود. البته یخ نباید مستقیما روی پوست ناحیه آسیب‌دیده قرار بگیرد و مدت استفاده از کمپرس سرد هم باید محدود باشد.

8. کاردرمانی

برای بیماران سکته مغزی، افراد دارای محدودیت حرکتی و سالمندان معمولا از کاردرمانی در منزل استفاده می‌شود. هدف تمرین‌های این روش بهبود توانایی فرد در انجام فعالیت‌های روزمره مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن، نوشتن و استفاده از وسایل است.

9. تمرین راه رفتن و بازآموزی حرکتی

این تمرین‌ها روی بهبود تعادل، هماهنگی حرکات و افزایش استقلال فرد تمرکز دارند. مخصوصا پس از سکته مغزی، جراحی، آسیب عصبی یا دوره طولانی بی‌تحرکی کمک زیادی برای سرعت بهبودی می‌‌کند.

10. توانبخشی با وسایل کمکی

انجام حرکات تمرنی با استفاده از کش‌های مقاومتی، توپ تمرینی، پدال ورزشی، واکر و سایر وسایل هم یکی از روش‌هاست. البته شدت تمرین‌ها و نوع وسایل باید متناسب با وضعیت بیمار انتخاب شوند.

11. گفتاردرمانی

گفتار درمانی در منزل به بهبود مشکلات گفتار، زبان، ارتباط یا حتی اختلالات بلع کمک می‌کند. بیشتر هم برای برخی بیماران سکته مغزی یا افراد مبتلا به بیماری‌های عصبی استفاده می‌شود.

12. یوگای درمانی

در یوگای درمانی حرکات ملایم، تمرینات تنفسی و تکنیک‌های آرام‌سازی باتوجه به محدودیت‌های حرکتی و مشکلات مفصلی فرد انجام می‌شود. هدف هم بهبود انعطاف‌پذیری، تعادل و کاهش استرس است.

13. طب سوزنی (Acupuncture)

در طب سوزنی برای کاهش درد، سوزن‌های بسیار نازک در نقاط مشخصی از بدن قرار داده می‌شوند. مخصوصا در دردهای مزمن گردن، کمر و بعضی مشکلات اسکلتی‌عضلانی کاربرد دارد.

14. حجامت درمانی (Cupping Therapy)

این روش با ایجاد مکش روی پوست می‌تواند به تسکین کوتاه‌مدت دردهای عضلانی کمک کند. حجامت در منزل باید توسط متخصص انجام شود که ایجاد برش روی پوست باعث عفونت و خونریزی نشود.

هر جایگزین فیزیوتراپی در منزل برای چه مشکلی مناسب است؟

هرکدام از روش‌های جایگزین فیزیوتراپی معمولا برای یک‌سری از مشکلات اسکلتی و عضلانی استفاده می‌شود. همچنین ممکن است روی اندام‌های متفاوتی اثر بگذارند و برای همه نواحی بدن مناسب نباشند.

در جدول زیر بهترین روش برای نیازهای درمانی و توانبخشی مختلف، دسته‌بندی شده‌اند.

وب‌سایت orthotoc تاکید می‌کند برای حفظ تداوم در انجام تمرینات، بهتر است برنامه مشخصی برای خود در نظر بگیرید؛ مثلاً بلافاصله پس از بیدار شدن یا پیش از رفتن به رختخواب.

To stay consistent, consider setting a routine — perhaps right after waking up or before bed.

یادتان هم باشد این روش‌ها بسته به نوع مشکل بیمار، گاهی به‌تنهایی برای تسکین علائم مفیدند و گاهی باید در کنار فیزیوتراپی انجام شوند.

مزایای روش‌ های جایگزین فیزیوتراپی

تقریبا تمام روش‌هایی که بالا گفته‌شده به کاهش درد و بهبود حرکت کمک می‌کنند. مخصوصاً برای دردهای ساده و گرفتن تسکین‌های موقتی عالی هستند.

مواردی که استفاده از جایگزین‌های فیزیوتراپی می‌تواند مفید باشد:

1. دردهای خفیف عضلانی و خشکی بدن به‌دلیل وضعیت نامناسب بدن، کم‌تحرکی یا فشار عضلانی
2. ضعف عضلات و کاهش آمادگی جسمانی البته به‌شرط نداشتن آسیب جدی.
3. اختلال خفیف تعادل و کاهش تحرک در افراد سالمند یا افرد با سابقه زمین خوردن
4. دردهای مزمن عضلانی و اسکلتی مانند درد کمر یا گردن.
5. نیاز به کاهش موقت درد یا تورم بعد از آسیب با فعالیت بدنی سنگین.

تمرینات جایگزین فیزیوتراپی برای چه کسانی مضر است؟

انتخاب روش نامناسب یا کنار گذاشتن درمان اصلی در مشکلات حاد و جدی، می‌تواند باعث تشدید آسیب یا تاخیر در بهبودی شود.

در  موارد زیر جایگزین‌های فیزیوتراپی ممکن است مضر یا خطرناک باشند:

• آسیب‌های جدی یا شکستگی مخصوصا پارگی شدید تاندون یا رباط و آسیب جدی مفصل.
• ضعف اندام، اختلال تعادل یا محدودیت حرکتی ناشی از سکته مغزی و بیماری‌های عصبی.
• درد ناگهانی و شدید، ضعف جدید اندام، بی‌حسی پیشرونده یا اختلال جدید در کنترل ادرار و مدفوع
• وجود التهاب حاد یا تورم قابل‌توجه در ناحیه دردناک و خشک.
• اختلال حس در پوست یا مشکلات گردش خون.
• پوکی استخوان شدید یا آسیب‌پذیری بالای استخوان‌ها
• زخم پوستی، عفونت یا اختلالات انعقادی
• درد مداوم یا بدترشدن علائم با تمرینات خانگی
• انجام تمرینات تنفسی یا بلع بدون ارزیابی وضعیت جسمی در بیماران پرخطر

سخن پایانی

روش‌های جایگزین یا مکمل فیزیوتراپی در مشکلات خفیف و برخی دردهای مزمن کمک‌کننده هستند. البته این روش‌ها بیشتر نقش تسکین‌دهنده دارند و به‌تنهایی باعث بازیابی کامل عملکرد حرکتی نمی‌شوند. نوع روش جایگزین و تمرین‌ها هم باید حتما متناسب با وضعیت بیمار و توانایی‌های حرکتی او باشد. یادتان باشد بنابراین نباید فیزیوتراپی و توانبخشی تخصصی را با روش‌های مکمل جایگزین کنید.